୧. ପ୍ରବନ୍ଧ ଲେଖନ — ୮୦
ପ୍ରଶ୍ନ: ନିମ୍ନଲିଖିତ ଯେକୌଣସି ଗୋଟିଏ ବିଷୟରେ ପ୍ରାୟ ୯୦୦ ଶବ୍ଦ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରବନ୍ଧ ଲେଖ।
(କ) ଭାରତରେ ଡିଜିଟାଲ ସାକ୍ଷରତା
ଉତ୍ତର:
ଡିଜିଟାଲ ଯୁଗରେ ଜ୍ଞାନ, ଶିକ୍ଷା, ବ୍ୟବସାୟ, ଚିକିତ୍ସା, ବ୍ୟାଙ୍କିଙ୍ଗ ଓ ସରକାରୀ ସେବାର ପ୍ରାୟ ପ୍ରତ୍ୟେକ କ୍ଷେତ୍ର ଡିଜିଟାଲ ପ୍ରଯୁକ୍ତି ସହିତ ଜଡ଼ିତ। ଡିଜିଟାଲ ଉପକରଣ ଓ ଇଣ୍ଟରନେଟ୍କୁ ସୁରକ୍ଷିତ ଏବଂ ଫଳପ୍ରଦ ଭାବେ ବ୍ୟବହାର କରିବାର ଜ୍ଞାନକୁ ଡିଜିଟାଲ ସାକ୍ଷରତା କୁହାଯାଏ।
ଭାରତ ଏକ ବିଶାଳ ଦେଶ। ଗ୍ରାମ ଓ ସହର ମଧ୍ୟରେ ଡିଜିଟାଲ ସୁବିଧାର ଅସମତା ଥିଲା। କିନ୍ତୁ ମୋବାଇଲ୍, ଇଣ୍ଟରନେଟ୍, ଡିଜିଟାଲ ପେମେଣ୍ଟ୍ ଓ ଅନଲାଇନ୍ ସେବାର ବ୍ୟାପକତା ଯୋଗୁଁ ଏହି ପରିସ୍ଥିତି ଦ୍ରୁତ ବଦଳୁଛି।
ଡିଜିଟାଲ ସାକ୍ଷରତା ଶିକ୍ଷା କ୍ଷେତ୍ରରେ ଏକ ବିପ୍ଳବ ଆଣିଛି। ଛାତ୍ରଛାତ୍ରୀମାନେ ଅନଲାଇନ୍ ପୁସ୍ତକ, ଭିଡିଓ, ଶିକ୍ଷାମୂଳକ ପାଠ୍ୟକ୍ରମ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଜ୍ଞାନସମ୍ପଦ ବ୍ୟବହାର କରିପାରୁଛନ୍ତି। ଚାକିରି ଖୋଜିବା, ଆବେଦନ କରିବା ଓ କୌଶଳ ଅର୍ଜନ କରିବାରେ ମଧ୍ୟ ଡିଜିଟାଲ ଜ୍ଞାନ ଆବଶ୍ୟକ।
ବ୍ୟାଙ୍କିଙ୍ଗ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଡିଜିଟାଲ ସାକ୍ଷରତାର ଗୁରୁତ୍ୱ ଅଧିକ। ମୋବାଇଲ୍ ବ୍ୟାଙ୍କିଙ୍ଗ, ଅନଲାଇନ୍ ବ୍ୟାଙ୍କିଙ୍ଗ ଓ ଡିଜିଟାଲ ପେମେଣ୍ଟ୍ ମାଧ୍ୟମରେ ଲୋକମାନେ ସହଜରେ ଅର୍ଥ ପ୍ରେରଣ ଓ ଗ୍ରହଣ କରିପାରୁଛନ୍ତି। ସରକାରୀ ଯୋଜନା ଓ ସେବା ମଧ୍ୟ ଅନଲାଇନ୍ରେ ଉପଲବ୍ଧ ହେଉଛି।
ତଥାପି ଡିଜିଟାଲ ଜ୍ଞାନ ସହିତ ସାଇବର ସୁରକ୍ଷା ବିଷୟରେ ଜ୍ଞାନ ମଧ୍ୟ ଆବଶ୍ୟକ। ଠକେଇ, ଭୁଲ ଲିଙ୍କ୍, ନକଲି ୱେବସାଇଟ୍, OTP ଠକେଇ ଓ ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ତଥ୍ୟ ଚୋରିରୁ ନିଜକୁ ସୁରକ୍ଷିତ ରଖିବା ଦରକାର।
ଡିଜିଟାଲ ସାକ୍ଷରତା ଗ୍ରାମୀଣ ଭାରତର ଆର୍ଥିକ ଓ ସାମାଜିକ ବିକାଶରେ ମଧ୍ୟ ସହାୟକ। କୃଷକମାନେ ବଜାର ଦର, ପାଣିପାଗ, କୃଷି ପରାମର୍ଶ ଓ ସରକାରୀ ଯୋଜନା ବିଷୟରେ ଜାଣିପାରୁଛନ୍ତି।
ଉପସଂହାର:
ଡିଜିଟାଲ ସାକ୍ଷରତା ଆଜି ଆରାମର ବିଷୟ ନୁହେଁ, ଏହା ଆଧୁନିକ ଜୀବନର ଆବଶ୍ୟକତା। ଡିଜିଟାଲ ସୁବିଧା ସହିତ ଡିଜିଟାଲ ଦାୟିତ୍ୱ ଓ ସାଇବର ସୁରକ୍ଷାର ଜ୍ଞାନ ବଢ଼ାଇଲେ ଭାରତ ଏକ ଅଧିକ ସମାବେଶୀ ଓ ସଶକ୍ତ ଡିଜିଟାଲ ସମାଜ ଗଢ଼ିପାରିବ।
(ଖ) ଭାରତୀୟ ନାଗରିକର ମୌଳିକ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ
ଉତ୍ତର:
ଅଧିକାର ଓ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ପରସ୍ପର ପୂରକ। ଭାରତୀୟ ସମ୍ବିଧାନ ନାଗରିକମାନଙ୍କୁ ବିଭିନ୍ନ ମୌଳିକ ଅଧିକାର ଦେଇଥିବା ସହିତ ଦେଶ ପ୍ରତି କେତେକ ମୌଳିକ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ମଧ୍ୟ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ କରିଛି।
ମୌଳିକ କର୍ତ୍ତବ୍ୟର ମୁଖ୍ୟ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ହେଉଛି ନାଗରିକଙ୍କ ମନରେ ଦେଶପ୍ରେମ, ଶୃଙ୍ଖଳା, ଦାୟିତ୍ୱବୋଧ ଓ ସାମାଜିକ ସଚେତନତା ସୃଷ୍ଟି କରିବା।
ସମ୍ବିଧାନ, ଜାତୀୟ ପତାକା ଓ ଜାତୀୟ ସଙ୍ଗୀତକୁ ସମ୍ମାନ କରିବା ପ୍ରତ୍ୟେକ ନାଗରିକର କର୍ତ୍ତବ୍ୟ। ସ୍ୱାଧୀନତା ସଂଗ୍ରାମର ମହାନ ଆଦର୍ଶକୁ ସମ୍ମାନ କରିବା ମଧ୍ୟ ଆବଶ୍ୟକ।
ଦେଶର ସାର୍ବଭୌମତ୍ୱ, ଏକତା ଓ ଅଖଣ୍ଡତାକୁ ରକ୍ଷା କରିବା ନାଗରିକଙ୍କ ଦାୟିତ୍ୱ। ଦେଶର ସୁରକ୍ଷା କରିବା ଓ ଆବଶ୍ୟକ ସମୟରେ ଜାତୀୟ ସେବା କରିବା ମଧ୍ୟ ଏକ ମହତ୍ତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ।
ଧର୍ମ, ଭାଷା, ଅଞ୍ଚଳ କିମ୍ବା ଜାତିର ଭେଦଭାବ ଭୁଲି ଭାଇଚାରା ଓ ସମନ୍ୱୟ ବଢ଼ାଇବା ଦରକାର। ନାରୀଙ୍କ ସମ୍ମାନକୁ ହାନି କରୁଥିବା ପ୍ରଥାକୁ ତ୍ୟାଗ କରିବା ମଧ୍ୟ ଆମର ଦାୟିତ୍ୱ।
ପ୍ରାକୃତିକ ପରିବେଶ—ବନ, ହ୍ରଦ, ନଦୀ ଓ ବନ୍ୟଜୀବ—ସୁରକ୍ଷା କରିବା ଏବଂ ସମସ୍ତ ଜୀବପ୍ରତି ଦୟା ରଖିବା ଆବଶ୍ୟକ। ବୈଜ୍ଞାନିକ ମନୋଭାବ, ମାନବତା ଓ ଅନୁସନ୍ଧାନମନସ୍କତା ବିକାଶ କରିବା ଉଚିତ।
ସର୍ବସାଧାରଣ ସମ୍ପତ୍ତିର ସୁରକ୍ଷା ଓ ହିଂସାକୁ ତ୍ୟାଗ କରିବା ମଧ୍ୟ ନାଗରିକଙ୍କ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ। ଦେଶର ଉନ୍ନତି ପାଇଁ ନିଜ କାର୍ଯ୍ୟରେ ଉତ୍କର୍ଷ ଲାଭ କରିବା ଦରକାର। ଶିଶୁମାନଙ୍କ ଶିକ୍ଷା ସୁନିଶ୍ଚିତ କରିବାର ଦାୟିତ୍ୱ ମଧ୍ୟ ଅଭିଭାବକଙ୍କ ଉପରେ ରହିଛି।
ଉପସଂହାର:
ଅଧିକାର ଭୋଗ କରିବା ସହିତ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ପାଳନ କରିବା ହିଁ ଆଦର୍ଶ ନାଗରିକତା। ପ୍ରତ୍ୟେକ ଭାରତୀୟ ନିଜ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ସଚେତନତାର ସହ ପାଳନ କଲେ ଦେଶର ଏକତା, ଶାନ୍ତି ଓ ଉନ୍ନତି ଆହୁରି ଦୃଢ଼ ହେବ।
(ଗ) ଦଣ୍ଡନୀୟ ଅପରାଧ ସତ୍ତ୍ୱେ ଯୌତୁକ ପ୍ରଥାର ବ୍ୟାପକ ପ୍ରଚଳନ
ଉତ୍ତର:
ଯୌତୁକ ପ୍ରଥା ଭାରତୀୟ ସମାଜର ଏକ ଗଭୀର ସାମାଜିକ ସମସ୍ୟା। ଆଇନ ଅନୁସାରେ ଯୌତୁକ ଦାବି ଓ ଗ୍ରହଣ ଦଣ୍ଡନୀୟ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ସମାଜର ବିଭିନ୍ନ ସ୍ତରରେ ଏହାର ପ୍ରଚଳନ ଦେଖାଯାଏ।
ଯୌତୁକର ମୂଳରେ ରହିଛି ଲୋଭ, ସାମାଜିକ ପ୍ରତିଷ୍ଠାର ଭୁଲ ଧାରଣା, ଲିଙ୍ଗଭେଦ ଓ ପୁରୁଣା ସାମାଜିକ ମନୋଭାବ। ବିବାହକୁ ଦୁଇଟି ପରିବାରର ପବିତ୍ର ସମ୍ପର୍କ ଭାବେ ଦେଖିବା ପରିବର୍ତ୍ତେ ଅନେକ ସମୟରେ ଏହାକୁ ଆର୍ଥିକ ଲାଭର ମାଧ୍ୟମ କରାଯାଏ।
ଯୌତୁକ ଦାବି ଯୋଗୁଁ ଅନେକ ପରିବାର ଆର୍ଥିକ ଚାପରେ ପଡ଼ନ୍ତି। ଝିଅର ବିବାହ ପାଇଁ ପରିବାର ଋଣଗ୍ରସ୍ତ ହୁଏ। ଯୌତୁକ କମ୍ ମିଳିଲେ ବଧୂଙ୍କୁ ମାନସିକ ଓ ଶାରୀରିକ ନିର୍ଯାତନା ଦିଆଯିବାର ଘଟଣା ମଧ୍ୟ ଦେଖାଯାଏ।
ଆଇନ ଥିବା ସତ୍ତ୍ୱେ ଯୌତୁକ ପ୍ରଥା ଦୂର ନହେବାର କାରଣ ହେଉଛି ଆଇନ ସହିତ ସାମାଜିକ ମନୋଭାବର ପରିବର୍ତ୍ତନ ଆବଶ୍ୟକ। ଅନେକ ପରିବାର ସାମାଜିକ ଚାପ ଯୋଗୁଁ ଯୌତୁକ ଦେବାକୁ ବାଧ୍ୟ ହୁଅନ୍ତି। କେତେକ ଲୋକ ଏହାକୁ ପରମ୍ପରା ନାମରେ ଯଥାର୍ଥତା ଦେବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରନ୍ତି।
ଏହି କୁପ୍ରଥା ଦୂର କରିବା ପାଇଁ ନାରୀ ଶିକ୍ଷା, ଆର୍ଥିକ ସ୍ୱାଧୀନତା, ସାମାଜିକ ସଚେତନତା ଓ ଆଇନର କଠୋର ପ୍ରୟୋଗ ଆବଶ୍ୟକ। ଯୁବପିଢ଼ି ଯୌତୁକବିହୀନ ବିବାହକୁ ପ୍ରୋତ୍ସାହନ ଦେବା ଦରକାର।
ଉପସଂହାର:
ଯୌତୁକ କେବଳ ଆଇନରେ ନୁହେଁ, ସମାଜର ମନୋଭାବରେ ମଧ୍ୟ ପରାଜିତ ହେବା ଦରକାର। “ଝିଅ ଭାର ନୁହେଁ, ସମାଜର ସମାନ ଅଂଶୀଦାର”—ଏହି ଚେତନା ବିକାଶ କଲେ ଯୌତୁକ ପ୍ରଥାର ଅବସାନ ସମ୍ଭବ।
(ଘ) ମହାକୁମ୍ଭ ମେଳା–୨୦୨୫
ଉତ୍ତର:
ମହାକୁମ୍ଭ ଭାରତୀୟ ଧାର୍ମିକ ଓ ସାଂସ୍କୃତିକ ପରମ୍ପରାର ଏକ ବିଶାଳ ପ୍ରତୀକ। ୨୦୨୫ ମସିହାରେ ପ୍ରୟାଗରାଜରେ ଆୟୋଜିତ ମହାକୁମ୍ଭ ମେଳା ସମଗ୍ର ବିଶ୍ୱର ଦୃଷ୍ଟି ଆକର୍ଷଣ କରିଥିଲା।
ଗଙ୍ଗା, ଯମୁନା ଓ ପୌରାଣିକ ସରସ୍ୱତୀର ସଙ୍ଗମସ୍ଥଳୀ ପ୍ରୟାଗରାଜ ଭାରତୀୟ ଧାର୍ମିକ ଚେତନାର ଏକ ପବିତ୍ର କ୍ଷେତ୍ର। ମହାକୁମ୍ଭ ସମୟରେ ଦେଶର ବିଭିନ୍ନ ଅଞ୍ଚଳରୁ ସାଧୁସନ୍ଥ, ତୀର୍ଥଯାତ୍ରୀ ଓ ଭକ୍ତମାନେ ଏଠାରେ ଏକତ୍ରିତ ହୁଅନ୍ତି।
ପବିତ୍ର ସ୍ନାନ ଏହି ମେଳାର ମୁଖ୍ୟ ଆକର୍ଷଣ। ବିଭିନ୍ନ ଶୁଭ ତିଥିରେ ଲକ୍ଷଲକ୍ଷ ଲୋକ ସଙ୍ଗମରେ ସ୍ନାନ କରନ୍ତି। ସାଧୁସନ୍ଥଙ୍କ ଶୋଭାଯାତ୍ରା, ଧାର୍ମିକ ପ୍ରବଚନ, ଯଜ୍ଞ ଓ ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ ମେଳାର ପରିବେଶକୁ ଆହୁରି ଆକର୍ଷଣୀୟ କରେ।
ମହାକୁମ୍ଭ କେବଳ ଧାର୍ମିକ ଉତ୍ସବ ନୁହେଁ। ଏହା ଭାରତର ବିବିଧତାରେ ଏକତାର ଏକ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଦୃଶ୍ୟ। ଭିନ୍ନ ଭାଷା, ଅଞ୍ଚଳ ଓ ସାମାଜିକ ପୃଷ୍ଠଭୂମିର ଲୋକ ଏକ ସ୍ଥାନରେ ଏକତ୍ର ହୁଅନ୍ତି।
ଏପରି ବିଶାଳ ଆୟୋଜନରେ ସ୍ୱଚ୍ଛତା, ଯାତାୟାତ, ସୁରକ୍ଷା, ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ଓ ଭିଡ଼ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଜରୁରୀ। ପ୍ରଶାସନ ଓ ସ୍ୱେଚ୍ଛାସେବୀମାନଙ୍କ ସମନ୍ୱୟ ଏହାର ସଫଳତାର ମୁଖ୍ୟ ଆଧାର।
ଉପସଂହାର:
ମହାକୁମ୍ଭ–୨୦୨୫ ଭାରତର ଧାର୍ମିକ ବିଶ୍ୱାସ, ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକତା, ସାମାଜିକ ଏକତା ଓ ସାଂସ୍କୃତିକ ଐତିହ୍ୟର ଏକ ବିଶାଳ ପ୍ରକାଶ। ଏହା ଭାରତର “ବିବିଧତାରେ ଏକତା”କୁ ବିଶ୍ୱ ସମ୍ମୁଖରେ ପ୍ରକାଶ କରିଛି।
୨. ରୂଢ଼ି — ୧୦
ପ୍ରଶ୍ନ: ନିମ୍ନଲିଖିତ ଯେକୌଣସି ପାଞ୍ଚଟି ରୂଢ଼ିର ଉପଯୁକ୍ତ ଅର୍ଥ ପ୍ରଦାନ କରି ବାକ୍ୟରେ ବ୍ୟବହାର କର।
ମୁଁ ସମସ୍ତ ୭ଟି ସମାଧାନ ଦେଉଛି।
(କ) ଅନ୍ଧର ଲଉଡ଼ି
ଅର୍ଥ: ଏକମାତ୍ର ଆଶ୍ରୟ।
ବାକ୍ୟ: ଏକମାତ୍ର ପୁଅଟି ବୃଦ୍ଧ ମାତାପିତାଙ୍କର ଅନ୍ଧର ଲଉଡ଼ି।
(ଖ) ଆପଣା ଶିଙ୍ଗରେ ଭୂଇଁ ତାଡ଼ିବା
ଅର୍ଥ: ନିଜ ଶକ୍ତିରେ ନିଜେ ବଡ଼ାଇ କରିବା/ନିଜର ପ୍ରଶଂସା ନିଜେ କରିବା।
ବାକ୍ୟ: ସେ ସବୁବେଳେ ନିଜ ସଫଳତା କଥା କହି ଆପଣା ଶିଙ୍ଗରେ ଭୂଇଁ ତାଡ଼େ।
(ଗ) ଘଣ୍ଟ ଘୋଡ଼ାଇବା
ଅର୍ଥ: ଅସୁବିଧା ବା ବିପଦକୁ ଲୁଚାଇବା।
ବାକ୍ୟ: ସତ୍ୟକୁ ଘଣ୍ଟ ଘୋଡ଼ାଇଲେ ସମସ୍ୟାର ସମାଧାନ ହୁଏ ନାହିଁ।
(ଘ) କାଠିକର ପାଠ
ଅର୍ଥ: ଅତ୍ୟନ୍ତ କଠିନ ବିଷୟ।
ବାକ୍ୟ: ତାଙ୍କ ପାଇଁ ଗଣିତ କାଠିକର ପାଠ ହୋଇଥିଲା।
(ଙ) ଚଷୁ କୁଟିବା
ଅର୍ଥ: ଅତ୍ୟନ୍ତ କ୍ରୋଧିତ ହେବା।
ବାକ୍ୟ: ପୁଅର ଅବିବେକୀ କାର୍ଯ୍ୟ ଦେଖି ବାପା ଚଷୁ କୁଟିଲେ।
(ଚ) ଛେନାରୁ ଚୋପା ଛଡ଼ାଇବା
ଅର୍ଥ: ଅତ୍ୟନ୍ତ ସହଜରେ କୌଣସି କାମ କରିଦେବା।
ବାକ୍ୟ: ଅଭିଜ୍ଞ କାରିଗରଟି କାମଟିକୁ ଛେନାରୁ ଚୋପା ଛଡ଼ାଇବା ଭଳି କରିଦେଲା।
(ଛ) ଦାନାରେ ଧୂଳି ଦେବା
ଅର୍ଥ: ଉପାର୍ଜନ ବା ସୁଯୋଗକୁ ନଷ୍ଟ କରିବା।
ବାକ୍ୟ: ଅସାବଧାନତା ଯୋଗୁଁ ସେ ନିଜ ଦାନାରେ ଧୂଳି ଦେଲା।
୩. ବିଶେଷୋକ୍ତି — ୨୦
ପ୍ରଶ୍ନ: ନିମ୍ନଲିଖିତ ବିଶେଷୋକ୍ତିଗୁଡ଼ିକରୁ ଯେକୌଣସି ଦୁଇଟିର ପ୍ରତ୍ୟେକକୁ ୧୦୦ ଶବ୍ଦ ମଧ୍ୟରେ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କର।
(କ) ଆଖୁ କିଆରୀରେ ପଶିବା
ଅର୍ଥ/ବ୍ୟାଖ୍ୟା:
ଆଖୁ କିଆରୀରେ ପଶିଲେ ବାହାରିବା କଷ୍ଟକର ହୁଏ। ଏହାରୁ ଏପରି ପରିସ୍ଥିତି ବୁଝାଯାଏ ଯେଉଁଥିରେ ଜଣେ ଲୋକ କୌଣସି ଜଟିଳ ବା ବିପଦଜନକ କାମରେ ପଡ଼ି ତାହାରୁ ସହଜରେ ମୁକ୍ତି ପାଇପାରେ ନାହିଁ।
ଉଦାହରଣ: ଅନ୍ୟାୟ କାମରେ ଜଡ଼ି ହୋଇ ସେ ଆଖୁ କିଆରୀରେ ପଶିଗଲା।
(ଖ) ତିଳକୁ ତାଳ କରିବା
ଅର୍ଥ: ଛୋଟ କଥାକୁ ବଡ଼ କରି କହିବା।
ବ୍ୟାଖ୍ୟା: ତିଳ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଛୋଟ, ତାଳ ତାହାଠାରୁ ବହୁତ ବଡ଼। ତେଣୁ ନଗଣ୍ୟ ବିଷୟକୁ ଅତିରଞ୍ଜିତ କରି ବଡ଼ ଘଟଣା ଭାବେ ପ୍ରକାଶ କରିବାକୁ ଏହି ବିଶେଷୋକ୍ତି ବ୍ୟବହୃତ ହୁଏ।
ଉଦାହରଣ: ସାମାନ୍ୟ ଭୁଲକୁ ତିଳକୁ ତାଳ କରିବା ଠିକ୍ ନୁହେଁ।
(ଗ) ଦିଅଁ ଆଗରେ ମାଙ୍କଡ଼
ଅର୍ଥ: ଯୋଗ୍ୟ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଅଯୋଗ୍ୟ ବ୍ୟକ୍ତିର ଅହଂକାର।
ବ୍ୟାଖ୍ୟା: ମହାନ ଜ୍ଞାନୀ ବା ଗୁଣୀ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ନିଜର ଅଳ୍ପ ଜ୍ଞାନକୁ ନେଇ ଅହଂକାର କରିବା ଅର୍ଥ ଦିଅଁ ଆଗରେ ମାଙ୍କଡ଼।
ଉଦାହରଣ: ଗୁରୁଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ତାଙ୍କ ଜ୍ଞାନ ଦେଖାଇବା ଦିଅଁ ଆଗରେ ମାଙ୍କଡ଼ ଭଳି।
(ଘ) ପାଲିଙ୍କି ଉପରେ ପାଟଛତା
ଅର୍ଥ: ଅତ୍ୟଧିକ ଆଡମ୍ବର/ଅନାବଶ୍ୟକ ଠାଟବାଟ।
ବ୍ୟାଖ୍ୟା: ପାଲିଙ୍କି ଉପରେ ପୁଣି ପାଟଛତା ଧରିବା ହେଉଛି ଆବଶ୍ୟକତାଠାରୁ ଅଧିକ ଆଡମ୍ବର।
ଉଦାହରଣ: ଛୋଟ କାର୍ଯ୍ୟରେ ଏତେ ଖର୍ଚ୍ଚ କରିବା ପାଲିଙ୍କି ଉପରେ ପାଟଛତା ସଦୃଶ।
(ଙ) ଗୁଣ ଚିହ୍ନେ ଗୁଣିଆ, ସୁନା ଚିହ୍ନେ ବଣିଆ
ଅର୍ଥ: ଯୋଗ୍ୟ ବ୍ୟକ୍ତି ହିଁ ଯୋଗ୍ୟତାର ମୂଲ୍ୟ ବୁଝିପାରେ।
ବ୍ୟାଖ୍ୟା: ଗୁଣୀ ବ୍ୟକ୍ତି ଅନ୍ୟର ଗୁଣକୁ ସହଜରେ ଚିହ୍ନିପାରେ। ଯେପରି ବଣିଆ ସୁନାର ମୂଲ୍ୟ ଜାଣେ, ସେହିପରି ଗୁଣୀ ଗୁଣର ମୂଲ୍ୟ ବୁଝେ।
ଉଦାହରଣ: ତାଙ୍କ ପ୍ରତିଭାକୁ ଗୁରୁ ତୁରନ୍ତ ଚିହ୍ନିଲେ—ଗୁଣ ଚିହ୍ନେ ଗୁଣିଆ, ସୁନା ଚିହ୍ନେ ବଣିଆ।
୪. ଏକପଦରେ ପ୍ରକାଶ — ୧୦
(କ) ଦୋଷ ନାହିଁ ଯାହାର
ଉତ୍ତର: ନିର୍ଦ୍ଦୋଷ
(ଖ) ଉତ୍ତମ ପ୍ରତିଷ୍ଠା ଲାଭ କରିଅଛନ୍ତି ଯେ
ଉତ୍ତର: ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ
(ଗ) ଦିକ୍ ଅମ୍ବର ଯାହାଙ୍କର ସେ
ଉତ୍ତର: ଦିଗମ୍ବର
(ଘ) ମହତ୍ ତପ ଯାହାର ସେ
ଉତ୍ତର: ମହାତପସ୍ୱୀ
(ଙ) ଉପକାର ସ୍ୱୀକାର କରେ ଯେ
ଉତ୍ତର: କୃତଜ୍ଞ
(ଚ) ପୁରୋହିତଙ୍କ କର୍ମ
ଉତ୍ତର: ପୌରୋହିତ୍ୟ
(ଛ) ନାହିଁ ରବ ଯାହାର ସେ
ଉତ୍ତର: ନିରବ
୫. ସମୋଚ୍ଚାରିତ ଶବ୍ଦ — ୧୦
ସମସ୍ତ ୭ଟି
(କ) ଶପ୍ତ — ସପ୍ତ
ଶପ୍ତ: ଅଭିଶପ୍ତ/ଶାପଗ୍ରସ୍ତ।
ସପ୍ତ: ସାତ।
ବାକ୍ୟ: ସପ୍ତ ଦିନରେ ଏକ ସପ୍ତାହ ହୁଏ।
(ଖ) ବିଭି — ଭୀତି
ବିଭି: ବିବିଧ/ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର।
ଭୀତି: ଭୟ।
ବାକ୍ୟ: ବିଭିନ୍ନ କାରଣରୁ ତାଙ୍କ ମନରେ ଭୀତି ସୃଷ୍ଟି ହେଲା।
(ଗ) ଚିର — ଚୀର
ଚିର: ଦୀର୍ଘକାଳ।
ଚୀର: ବସ୍ତ୍ର।
ବାକ୍ୟ: ଚିରକାଳ ଧରି ଏହି ଚୀର ପରମ୍ପରା ଚାଲିଆସିଛି।
(ଘ) କୁଜନ — କୂଜନ
କୁଜନ: ଖରାପ ଲୋକ।
କୂଜନ: ପକ୍ଷୀର ମଧୁର ଧ୍ୱନି।
ବାକ୍ୟ: କୁଜନଙ୍କ ସଙ୍ଗ ତ୍ୟାଗ କରି କୋଇଲିର କୂଜନ ଶୁଣିବା ଭଲ।
(ଙ) ଆବୃତ୍ତ — ଆବୃତ
ଆବୃତ୍ତ: ପୁନଃପୁନଃ ପଢ଼ିବା/ପାଠ କରିବା।
ଆବୃତ: ଢଙ୍କା ବା ଆଚ୍ଛାଦିତ।
ବାକ୍ୟ: ଛାତ୍ରଟି ପାଠ ଆବୃତ୍ତ କଲା; ପର୍ବତଟି ମେଘରେ ଆବୃତ ହୋଇଥିଲା।
(ଚ) ସୁତା — ସୂତା
ସୁତା: ଶୋଇଥିବା/ଶୟନ କରିଥିବା (ପରିପ୍ରେକ୍ଷ୍ୟାନୁସାରେ)।
ସୂତା: thread।
ବାକ୍ୟ: ସେ ସୁତା ଥିବାବେଳେ ମାଆ ସୂତାରେ ବସ୍ତ୍ର ସିଲେଇ କଲେ।
(ଛ) ସୂର — ଶୂର
ସୂର: ସ୍ୱର/ସଙ୍ଗୀତର ସ୍ୱର।
ଶୂର: ବୀର।
ବାକ୍ୟ: ଶୂର ସୈନିକଟି ସୁରରେ ଦେଶଭକ୍ତି ଗୀତ ଗାଇଲା।
୬. ବିପରୀତାର୍ଥକ ଶବ୍ଦ — ୧୦
(କ) ଉଦ୍ଘାଟନ
ବିପରୀତ: ସମାପନ/ବନ୍ଦ
(ଖ) ନିର୍ଜନ
ବିପରୀତ: ଜନାକୀର୍ଣ୍ଣ
(ଗ) ଅନାହାର
ବିପରୀତ: ଆହାର
(ଘ) ମଧୁ
ବିପରୀତ: ବିଷ
(ଙ) ଦାତା
ବିପରୀତ: ଗ୍ରହୀତା
(ଚ) ନିର୍ମଳ
ବିପରୀତ: ମଳିନ
(ଛ) ପ୍ରବେଶ
ବିପରୀତ: ପ୍ରସ୍ଥାନ
୭. ସନ୍ଧି ବିଚ୍ଛେଦ — ୧୦
ସମସ୍ତ ୭ଟି
(କ) ମହୋତ୍ସବ
ମହା + ଉତ୍ସବ = ମହୋତ୍ସବ
(ଖ) ମାତୃଆଳୟ
ମାତୃ + ଆଳୟ = ମାତୃଆଳୟ
(ଗ) ଭବନ
ଭୂ + ଅନ = ଭବନ
(ଘ) କାଠୁରିଆ
କାଠ + ଉରିଆ = କାଠୁରିଆ
(ଙ) କାଳିଆ
କାଳ + ଇଆ = କାଳିଆ
(ଚ) କୁଲେଇ
କୁଳ + ଏଇ = କୁଲେଇ
(ଛ) ଜଟିଳ
ଜଟ + ଇଳ = ଜଟିଳ
ଟିପ୍ପଣୀ: ଏହି ପ୍ରଶ୍ନର କେତେକ ଶବ୍ଦ ପାରମ୍ପରିକ ସନ୍ଧିଠାରୁ ଅଧିକ ଶବ୍ଦଗଠନ/ପ୍ରତ୍ୟୟଭିତ୍ତିକ ଭାବେ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରାଯାଏ; ଉପରୋକ୍ତ ବିଭାଜନ ପ୍ରଶ୍ନପତ୍ରର ଶବ୍ଦଗୁଡ଼ିକୁ ଆଧାର କରି ଦିଆଯାଇଛି।
୮. ସମାସ — ୧୦
ପ୍ରଶ୍ନ: ନିମ୍ନଲିଖିତ ବିଗ୍ରହ ବାକ୍ୟକୁ ସମାସ କରି ଯେକୌଣସି ପାଞ୍ଚଗୋଟିର ସମସ୍ତପଦ ଲେଖ।
(କ) ଜାତ ହୋଇନାହିଁ ଶତ୍ରୁ ଯାହାର
ସମସ୍ତପଦ: ଅଜାତଶତ୍ରୁ
ସମାସ: ବହୁବ୍ରୀହି
(ଖ) ମନକୁ ହରଣ କରେ ଯେ
ସମସ୍ତପଦ: ମନୋହର
ସମାସ: ଉପପଦ/କର୍ମଧାରୟ ଭିତ୍ତିକ ଗଠନ
(ଗ) ପାନ କରିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରେ ଯେ
ସମସ୍ତପଦ: ପିପାସୁ
ସମାସ: ଉପପଦ ସମାସ
(ଘ) ଯାହା ପୂଜାର ଯୋଗ୍ୟ ସେ
ସମସ୍ତପଦ: ପୂଜ୍ୟ
ସମାସ: ଉପପଦ ଭିତ୍ତିକ
(ଙ) ବିଜ୍ଞାନ ଶାସ୍ତ୍ରରେ ନିପୁଣ
ସମସ୍ତପଦ: ବିଜ୍ଞାନନିପୁଣ
ସମାସ: ସପ୍ତମୀ ତତ୍ପୁରୁଷ
(ଚ) ନାହିଁ ସୀମା ଯାହାର ତାହା
ସମସ୍ତପଦ: ଅସୀମ
ସମାସ: ବହୁବ୍ରୀହି/ନଞ୍ ତତ୍ପୁରୁଷ ଭାବ
(ଛ) ନାହିଁ ପାପ ଯାହାର
ସମସ୍ତପଦ: ନିଷ୍ପାପ
ସମାସ: ବହୁବ୍ରୀହି
୯. ପରିଚ୍ଛେଦ ଆଧାରିତ ପ୍ରଶ୍ନ — ୨୫
ଏହି ପରିଚ୍ଛେଦରେ ଭାରତର ସଭ୍ୟତା ଓ ସଂସ୍କୃତି ପ୍ରତି ଓଡ଼ିଶାର ଐତିହାସିକ ଅବଦାନ, ଉତ୍ତର-ଦକ୍ଷିଣ ସାଂସ୍କୃତିକ ସଂଯୋଗ, ଶ୍ରୀଲଙ୍କା ସହ କଳିଙ୍ଗର ସମ୍ପର୍କ, ଦକ୍ଷିଣ-ପୂର୍ବ ଏସିଆରେ ଓଡ଼ିଆ ପ୍ରଭାବ ଏବଂ ବୌଦ୍ଧଧର୍ମର ବିକାଶ ବିଷୟରେ ଆଲୋଚନା କରାଯାଇଛି।
ପ୍ରଶ୍ନ–୯ — ଯଥାସମ୍ଭବ ଅବିକଳ ଉତ୍ତୋଳନ
୯. ନିମ୍ନ ପରିଚ୍ଛେଦଟିକୁ ପାଠକରି ପରବର୍ତ୍ତୀ ପ୍ରଶ୍ନଗୁଡ଼ିକର ଉତ୍ତର ଦିଅ : ୨୫
ଇତିହାସ ଅଧ୍ୟୟନ କାଳରେ ଭାରତର ସଭ୍ୟତା ଓ ସଂସ୍କୃତିକୁ ଓଡ଼ିଶାର ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଅବଦାନ ବିଷୟରେ ଅନୁଧ୍ୟାନ କରାଯିବା ଆବଶ୍ୟକ । କଳିଙ୍ଗ, କୋଙ୍ଗଦ, ଉଡ଼ୁ, ଉକୁଳ ଓ କୋଶଳ ଇତ୍ୟାଦି ନାମରୁ ଓଡ଼ିଶାର ପ୍ରାଚୀନ ଭୌଗୋଳିକ ଅବସ୍ଥିତି ସୂଚିତ ହୋଇଥାଏ । ଭାରତର ଉତ୍ତର ଓ ଦକ୍ଷିଣାଞ୍ଚଳ ମଧ୍ୟରେ ଓଡ଼ିଶା ସାଂସ୍କୃତିକ ସଂଯୋଗ ରକ୍ଷା କରିଛି । ଉତ୍ତରରୁ ଦକ୍ଷିଣକୁ ଏବଂ ଦକ୍ଷିଣାଞ୍ଚଳରୁ ଉତ୍ତରାଞ୍ଚଳକୁ ଯାତ୍ରା କରିଥିବା ବହୁ ସାଧୁସନ୍ଥ ଓ ଦାର୍ଶନିକଙ୍କର ଅବଦାନରେ ଓଡ଼ିଶାର ସଂସ୍କୃତି ପରିପୁଷ୍ଟ । ଓଡ଼ିଶା ମଧ୍ୟଦେଇ ଉତ୍ତର ଓ ଦକ୍ଷିଣ ମଧ୍ୟରେ ବହୁ ସାମରିକ ଅଭିଯାନ କଥା ଇତିହାସରୁ ପ୍ରତିପାଦିତ ହୁଏ । ତାହାଛଡ଼ା ଉତ୍ତର ଓ ଦକ୍ଷିଣ ମଧ୍ୟରେ ବହୁ ଜାତି, ବହୁ ସଂସ୍କୃତିର ଗମନାଗମନର କେନ୍ଦ୍ର ହେଉଛି ଓଡ଼ିଶା । ସେହିପରି ଓଡ଼ିଶା ହେଉଛି ବ୍ୟବସାୟ ବାଣିଜ୍ୟର ଗତିପଥ । ଏହିସବୁ କାରଣରୁ ଭାରତର ସାଂସ୍କୃତିକ ଇତିହାସରେ ଓଡ଼ିଶା ମୁଖ୍ୟ ଭୂମିକା ଗ୍ରହଣ କରିପାରିଥିଲା ।
ଭାରତବାହାରେ ବିଶେଷତଃ ଦକ୍ଷିଣପୂର୍ବ ଏସିଆରେ ଭାରତୀୟ ସଂସ୍କୃତିର ବାହକ ଭାବେ ଓଡ଼ିଶାର ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଅବଦାନ ରହିଛି । ତ୍ରୟୋଦଶ ଶତାବ୍ଦୀରେ ଶ୍ରୀଲଙ୍କାରେ କଳିଙ୍ଗ ରାଜବଂଶ ରାଜତ୍ୱ କରିଥିବା ଇତିହାସରୁ ଜଣାପଡ଼େ । ସେହି ରାଜ୍ୟରେ କଳିଙ୍ଗଜାତି ବହୁ କେନାଲ ଏବଂ ଜଳସେଚନ ପ୍ରଣାଳୀର ବିକାଶ ସାଧନ କରି ଲୋକମାନଙ୍କୁ ଉପକୃତ କରିଥିଲେ । ବୌଦ୍ଧଗ୍ରନ୍ଥ “ମହାବଂଶ”ରୁ ମିଳେ ଯେ କଳିଙ୍ଗର କନ୍ୟା ସୁସୀମାଙ୍କର ପୌତ୍ର ବିଜୟ ସିଂହଳରେ ରାଜା ହୋଇ ସେ ଦେଶରେ ଭାରତୀୟ ସଭ୍ୟତାର ଆଲୋକ ବିକିରଣ କରିଥିଲେ । ମହାବଂଶରୁ ଜଣାପଡ଼େ ଯେ ବୁଦ୍ଧଙ୍କର ଦନ୍ତଧାତୁ କଳିଙ୍ଗରୁ ଶ୍ରୀଲଙ୍କାକୁ ଅଣାଯାଇଥିଲା । କଳିଙ୍ଗର ରାଜା ଗୁହଶିବଙ୍କର କନ୍ୟା ହେମମାଳା ବୁଦ୍ଧଙ୍କର ସେହି ପବିତ୍ର ଦନ୍ତକୁ କଳିଙ୍ଗର ରାଜଧାନୀ ଦନ୍ତପୁରରୁ ଶ୍ରୀଲଙ୍କାକୁ ଆଣିଥିଲେ । ବୁଦ୍ଧଙ୍କର ସର୍ବପ୍ରଥମ ଉପାସକ ବା ଗୃହୀ ଶିଷ୍ୟ ହେଉଛନ୍ତି ଉତ୍କଳର ଦୁଇଜଣ ବଣିକ ତପସୁ ଓ ଭଲ୍ଲିକ । ଏବେ ମଧ୍ୟ ଫିଲିପାଇନ୍ସରେ “କଳିଙ୍ଗ ଅପେୟାଓ” ନାମକ ଏକ ପ୍ରଦେଶ ରହିଛି । ବ୍ରହ୍ମଦେଶର ପ୍ରାଚୀନ ସାହିତ୍ୟରେ ଶ୍ରୀକ୍ଷେତ୍ର ନାମକ ଏକ ପ୍ରାଦେଶିକ ସହରର ନାମୋଲ୍ଲେଖ କରାଯାଇଛି । ଇଣ୍ଡୋନେସିଆର ଐତିହାସିକମାନେ ସେ ଦେଶର ସଭ୍ୟତା କଳିଙ୍ଗ ଭୂମିରୁ ପ୍ରଥମେ ଆସିଥିବା କଥା ପ୍ରମାଣିତ କରିଛନ୍ତି । ଇଣ୍ଡୋନେସିଆର “ବରୋବୁଦୁର” ଠାରେ ବିକାଶ ପାଇଥିବା କଳା ଓ ସ୍ଥାପତ୍ୟ ସହିତ ଓଡ଼ିଶାର ରତ୍ନଗିରି ବିହାରର କଳା ସ୍ଥାପତ୍ୟର ଘନିଷ୍ଠ ସାମଞ୍ଜସ୍ୟ ଲକ୍ଷ୍ୟ କରାଯାଏ । ଓଡ଼ିଶାର ଶୈଳୋଦ୍ଭବ ରାଜବଂଶର ଏକ ଶାଖା ଜାଭା ଓ ସୁମାତ୍ରାକୁ ଯାଇ ଶୈଳେନ୍ଦ୍ର ନାମରେ ପରିଚିତ ହୋଇଥିଲେ ଏବଂ ସେମାନେ ଉକ୍ତ ଅଞ୍ଚଳରେ ଏକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ସାମ୍ରାଜ୍ୟ ଗଠନ କରି ତତ୍କାଳୀନ ଦକ୍ଷିଣପୂର୍ବ ଏସିଆର ଇତିହାସରେ ବିଶେଷ ଭୂମିକା ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ । ଦକ୍ଷିଣ ପୂର୍ବ ଏସିଆର ଇତିହାସ ଏବଂ ସଂସ୍କୃତି ପ୍ରତି ଓଡ଼ିଶାର ଏହିସବୁ ମହାନ୍ ଅବଦାନ ଓଡ଼ିଶାର ନୌବାଣିଜ୍ୟର ଇତିହାସରେ ପ୍ରାମାଣିକ ଭାବରେ ଲିପିବଦ୍ଧ ହେବା ଉଚିତ । ଏଥିପାଇଁ ବାସ୍ତବ ଏବଂ ନିରପେକ୍ଷ ଗବେଷଣା ଆବଶ୍ୟକ !
ଭାରତର ଇତିହାସ ଓ ସଂସ୍କୃତି ପ୍ରତି ଓଡ଼ିଶାର ମହାନ୍ ଅବଦାନର କଥା ଆଲୋଚନା କଲେ ଜଣାପଡ଼େ ଯେ ଧର୍ମ, କଳା, ସ୍ଥାପତ୍ୟ ଓ ଚିତ୍ରବିଦ୍ୟା, ନୃତ୍ୟ, ସଙ୍ଗୀତ ଏବଂ ସାହିତ୍ୟ ଓ ଲୋକକଥା ଆଦି ପ୍ରତ୍ୟେକ କ୍ଷେତ୍ରରେ ସେହି ଅବଦାନର ସ୍ପଷ୍ଟ ପ୍ରଭାବ ପରିଲକ୍ଷିତ ହୁଏ । ଓଡ଼ିଶାରେ ବହୁ ପ୍ରାଚୀନ କାଳରୁ ବୈଦିକ ଧର୍ମ ଓ ସାହିତ୍ୟର ପ୍ରଚଳନ ଥିଲା ଏବଂ ବେଦର ଯେଉଁ କେତେକ ଲୁପ୍ତାଂଶ ଓଡ଼ିଶାରେ ଆବିଷ୍କୃତ ହୋଇଅଛି, ତତ୍ମଧ୍ୟରୁ ଶୁକ୍ଳ ଯଜୁର୍ବେଦର ସାୟଣଭାଷ୍ୟ ଏବଂ ଅଥର୍ବବେଦର ପିପ୍ପଳାଦ ଶାଖା ଉଲ୍ଲେଖଯୋଗ୍ୟ ।
ସମ୍ରାଟ ଅଶୋକଙ୍କୁ ବୌଦ୍ଧଧର୍ମରେ ଦୀକ୍ଷିତ କରିବାରେ ଯେ କେବଳ ଓଡ଼ିଶାର ଅବଦାନ ପରିଲକ୍ଷିତ ହୁଏ, ତାହା ନୁହେଁ, ସେହି ଧର୍ମକୁ ଏକ ମହାନ୍ ଧର୍ମ ରୂପେ ଗଠନ କରିବାରେ ଓଡ଼ିଶାର ଭୂମିକା ସର୍ବତ୍ର ବିଦିତ । ଓଡ଼ିଶା ମହାଯାନ ବୌଦ୍ଧଧର୍ମର ବିଶିଷ୍ଟ କେନ୍ଦ୍ରସ୍ଥଳୀ ଥିଲା ଏବଂ ତିବ୍ବତୀୟ ପରମ୍ପରା ଅନୁସାରେ ଓଡ଼ିଶା ହେଉଛି ମହାଯାନର ଲାଳନଭୂମି । ଓଡ଼ିଶାର ରାଜା ଇନ୍ଦ୍ରଭୂତି ତିବ୍ବତକୁ ବୌଦ୍ଧଧର୍ମର ପ୍ରଚାରକମାନଙ୍କୁ ପ୍ରେରଣ କରିଥିଲେ । ବୌଦ୍ଧଧର୍ମରେ ବିଜ୍ଞାନବାଦ ଦର୍ଶନ ମଧ୍ୟ ଓଡ଼ିଶାରେ ବିଶେଷଭାବେ ବିକାଶପ୍ରାପ୍ତ ହୋଇଥିବା କଥା ବିଶିଷ୍ଟ ଦାର୍ଶନିକ ଦିଗ୍ନାଗ ଓ ଧର୍ମକୀର୍ତ୍ତି ଆଦିଙ୍କର ଲେଖାରୁ ଜଣାପଡ଼େ ।
ପ୍ରଶ୍ନଗୁଡ଼ିକ
(କ) ଇଣ୍ଡୋନେସିଆର ସଭ୍ୟତା, କଳା ଓ ସ୍ଥାପତ୍ୟ ସହ ଓଡ଼ିଶାର କ’ଣ ସମ୍ପର୍କ ରହିଛି, ଦର୍ଶାଅ?
ଉତ୍ତର:
ଇଣ୍ଡୋନେସିଆର ଐତିହାସିକମାନଙ୍କ ମତାନୁସାରେ ସେଠାକାର ସଭ୍ୟତାର ବିକାଶରେ କଳିଙ୍ଗର ପ୍ରଭାବ ରହିଛି। ଇଣ୍ଡୋନେସିଆର ବରୋବୁଦୁରର କଳା ଓ ସ୍ଥାପତ୍ୟ ସହ ଓଡ଼ିଶାର ରତ୍ନଗିରି ବୌଦ୍ଧବିହାରର କଳା ଓ ସ୍ଥାପତ୍ୟରେ ଘନିଷ୍ଠ ସାମଞ୍ଜସ୍ୟ ଦେଖାଯାଏ। ଏହା ଓଡ଼ିଶା ଓ ଇଣ୍ଡୋନେସିଆ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରାଚୀନ ସାଂସ୍କୃତିକ ସମ୍ପର୍କର ପ୍ରମାଣ।
(ଖ) ଓଡ଼ିଶାରୁ କେଉଁମାନେ ଜାଭା ଓ ସୁମାତ୍ରାକୁ ଯାଇ ଦକ୍ଷିଣ-ପୂର୍ବ ଏସିଆର ଇତିହାସରେ ବିଶେଷ ଭୂମିକା ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ?
ଉତ୍ତର:
ଓଡ଼ିଶାର ଶୈଳୋଦ୍ଭବ ରାଜବଂଶର ଏକ ଶାଖା ଜାଭା ଓ ସୁମାତ୍ରାକୁ ଯାଇ ଶୈଳେନ୍ଦ୍ର ନାମରେ ପରିଚିତ ହୋଇଥିଲେ। ସେମାନେ ସେହି ଅଞ୍ଚଳରେ ଏକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ସାମ୍ରାଜ୍ୟ ଗଠନ କରି ଦକ୍ଷିଣ-ପୂର୍ବ ଏସିଆର ଇତିହାସରେ ବିଶେଷ ଭୂମିକା ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ।
(ଗ) ବୌଦ୍ଧଧର୍ମର ବିକାଶ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଓଡ଼ିଶାର ଅବଦାନ ସହ ସମ୍ରାଟ ଅଶୋକ ଏବଂ ରାଜା ଇନ୍ଦ୍ରଭୂତିଙ୍କର କିପରି ଭୂମିକା ରହିଛି, ଆଲୋଚନା କର।
ଉତ୍ତର:
ଓଡ଼ିଶା ବୌଦ୍ଧଧର୍ମର ଏକ ମହତ୍ତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ କେନ୍ଦ୍ର ଥିଲା। ବୌଦ୍ଧଧର୍ମର ବିକାଶରେ ଓଡ଼ିଶାର ଭୂମିକା ଉଲ୍ଲେଖନୀୟ। ପରିଚ୍ଛେଦ ଅନୁସାରେ ସମ୍ରାଟ ଅଶୋକଙ୍କୁ ବୌଦ୍ଧଧର୍ମରେ ଦୀକ୍ଷିତ କରିବାରେ ଓଡ଼ିଶାର ଅବଦାନ ଥିଲା। ଓଡ଼ିଶା ମହାଯାନ ବୌଦ୍ଧଧର୍ମର ଏକ ବିଶିଷ୍ଟ କେନ୍ଦ୍ରସ୍ଥଳୀ ଥିଲା। ରାଜା ଇନ୍ଦ୍ରଭୂତି ତିବ୍ବତକୁ ବୌଦ୍ଧଧର୍ମର ପ୍ରଚାରକମାନଙ୍କୁ ପଠାଇଥିଲେ। ଏହା ଓଡ଼ିଶାର ବୌଦ୍ଧଧର୍ମ ପ୍ରସାରରେ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଭୂମିକାର ପ୍ରମାଣ।
(ଘ) ଶ୍ରୀଲଙ୍କା ସହିତ କଳିଙ୍ଗ ଦେଶର ସମ୍ପର୍କ ବିଷୟରେ ଆଲୋଚନା କର।
ଉତ୍ତର:
ଶ୍ରୀଲଙ୍କା ସହ କଳିଙ୍ଗର ପ୍ରାଚୀନ ସମ୍ପର୍କ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଘନିଷ୍ଠ ଥିଲା। ପରିଚ୍ଛେଦ ଅନୁସାରେ ତ୍ରୟୋଦଶ ଶତାବ୍ଦୀରେ ଶ୍ରୀଲଙ୍କାରେ କଳିଙ୍ଗ ରାଜବଂଶ ରାଜତ୍ୱ କରିଥିଲା। କଳିଙ୍ଗଜାତି ସେଠାରେ କେନାଲ ଓ ଜଳସେଚନ ପ୍ରଣାଳୀର ବିକାଶ କରିଥିଲେ। କଳିଙ୍ଗର କନ୍ୟା ସୁସୀମାଙ୍କର ପୌତ୍ର ବିଜୟ ସିଂହଳରେ ରାଜା ହୋଇ ଭାରତୀୟ ସଭ୍ୟତାର ପ୍ରଭାବ ବିସ୍ତାର କରିଥିଲେ। କଳିଙ୍ଗରୁ ବୁଦ୍ଧଙ୍କ ଦନ୍ତଧାତୁ ଶ୍ରୀଲଙ୍କାକୁ ନିଆଯାଇଥିଲା। ଗୁହଶିବଙ୍କ କନ୍ୟା ହେମମାଳା ଦନ୍ତପୁରରୁ ଏହାକୁ ଶ୍ରୀଲଙ୍କାକୁ ନେଇଥିଲେ।
(ଙ) ଭାରତର ଉତ୍ତର ଓ ଦକ୍ଷିଣାଞ୍ଚଳ ମଧ୍ୟରେ ଓଡ଼ିଶା କିପରି ସଂଯୋଗ ରକ୍ଷା କରିଛି, ଆଲୋଚନା କର।
ଉତ୍ତର:
ଭାରତର ଉତ୍ତର ଓ ଦକ୍ଷିଣାଞ୍ଚଳ ମଧ୍ୟରେ ଓଡ଼ିଶା ଏକ ସାଂସ୍କୃତିକ ସେତୁ ଭାବେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଛି। ଉତ୍ତରରୁ ଦକ୍ଷିଣକୁ ଓ ଦକ୍ଷିଣରୁ ଉତ୍ତରକୁ ଯାତ୍ରା କରୁଥିବା ସାଧୁସନ୍ଥ ଓ ଦାର୍ଶନିକମାନଙ୍କ ଯୋଗୁଁ ଓଡ଼ିଶାର ସଂସ୍କୃତି ସମୃଦ୍ଧ ହୋଇଛି। ଓଡ଼ିଶା ମଧ୍ୟଦେଇ ସାମରିକ ଅଭିଯାନ ମଧ୍ୟ ହୋଇଥିଲା। ଏହା ଉତ୍ତର ଓ ଦକ୍ଷିଣ ମଧ୍ୟରେ ଜାତି, ସଂସ୍କୃତି ଓ ବ୍ୟବସାୟ-ବାଣିଜ୍ୟର ଗମନାଗମନର ଏକ ପ୍ରମୁଖ ପଥ ଥିଲା।
୧୦. ସାରାଂଶ — ୨୫
ପ୍ରଶ୍ନ: ନିମ୍ନଲିଖିତ ପରିଚ୍ଛେଦଟିର ସାରାଂଶ ନିଜ ଭାଷାରେ ପ୍ରାୟ ଏକ ତୃତୀୟାଂଶ ଶବ୍ଦ ମଧ୍ୟରେ ଲେଖ।
ସାରାଂଶ
ଶୀର୍ଷକ: ବହୁଭାଷା ଶିକ୍ଷାର ଆବଶ୍ୟକତା
ମାତୃଭାଷା ମାଧ୍ୟମରେ ଦୈନନ୍ଦିନ ଜୀବନ ଚାଲିପାରିଲେ ମଧ୍ୟ ପୂର୍ଣ୍ଣ ନାଗରିକ ଜୀବନ ପାଇଁ ଅନ୍ୟ ଭାଷା ଶିକ୍ଷା ଆବଶ୍ୟକ। ହିନ୍ଦୀ ଭାଷା ଜାତୀୟ ଏକତା ଓ ଭାରତୀୟ ସମ୍ପର୍କ ପାଇଁ ଉପଯୋଗୀ। ଇଂରାଜୀ ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ଯୋଗାଯୋଗ, ବିଜ୍ଞାନ, ପ୍ରଯୁକ୍ତି, ଶିକ୍ଷା ଓ ସାଂସ୍କୃତିକ ଭାବ ବିନିମୟରେ ଆବଶ୍ୟକ। ଭାଷା ଜାଣିଲେ ଅନ୍ୟ ଜାତିର ଚିନ୍ତା ଓ ସଂସ୍କୃତିକୁ ବୁଝିହୁଏ। ତେଣୁ ମାତୃଭାଷା ପ୍ରତି ସମ୍ମାନ ରଖି ବହୁଭାଷା ଶିକ୍ଷା କରିବା ଆଧୁନିକ ନାଗରିକ ପାଇଁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆବଶ୍ୟକ।
Solution..
ପରିଚ୍ଛେଦ
ଆଧୁନିକ ଯୁଗରେ ନିଜର ମାତୃଭାଷା ଦ୍ୱାରା ସମାଜରେ ଜୀବନ ଯାପନ କରିବା ସ୍ୱଚ୍ଛନ୍ଦ ହୋଇ ପାରେ; ମାତ୍ର ପୂର୍ଣ୍ଣ ନାଗରିକ ଜୀବନ ଅତିବାହିତ କରିବାକୁ ହେଲେ ସଂକୀର୍ଣ୍ଣତାର ଶୃଙ୍ଖଳ ଛିନ୍ନ କରି ଏକାଧିକ ଭାଷା ଶିକ୍ଷା କରିବା ଦରକାର। ଘରୁ ଗୋଡ଼ କାଢ଼ିବା ମାତ୍ରେ ହିଁ ବ୍ୟବସାୟିକ ଯୋଗାଯୋଗ ଓ ସାମାଜିକ ସମ୍ପର୍କ ପାଇଁ ଅନ୍ୟଭାଷାର ସାହାଯ୍ୟ ନେବା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଜରୁରୀ। ଆଜିର ଏହି ବିଶାଳ ପୃଥିବୀରେ ମନୁଷ୍ୟ ପରସ୍ପରର ଏତେ ନିକଟତମ ହୋଇଗଲାଣି ଯେ, ଏକାଧିକ ଭାଷା ଶିକ୍ଷା ନ କଲେ ସଭ୍ୟତା ସହିତ ତାଳ ଦେଇ ଗତି କରିବା ତା’ ପକ୍ଷରେ ଅସମ୍ଭବ। ତେଣୁ ମାତୃଭାଷା ବ୍ୟତୀତ ଅନ୍ୟଭାଷା ପ୍ରତି ବୈମାତୃକ ଭାବ ପ୍ରଦର୍ଶନ ନ କରି ସେ ଭାଷାକୁ ସାଦରେ ଆୟତ୍ତ କରିବା ସବୁଠୁ ବୁଦ୍ଧିମତ୍ତାର କାର୍ଯ୍ୟ। ମନେ ରଖିବାକୁ ହେବ ଯେ କୌଣସି ଜାତିର ଅନ୍ତରକୁ ଚିହ୍ନିବାକୁ ହେଲେ ସେହି ଜାତିର ଭାଷାକୁ ଜାଣିବା ଛଡ଼ା ଉପାୟାନ୍ତର ନାହିଁ।
ସମାଜରେ ବଞ୍ଚିବା ଓ ପୂର୍ଣ୍ଣ ନାଗରିକ ଜୀବନ ଯାପନ କରିବା ଦୁଇଟି ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ଚେତନା। ଉତ୍କଳୀୟତାର ସ୍ୱାଭିମାନ ରକ୍ଷା କରିବା ପାଇଁ ଓଡ଼ିଆ ଭାଷା ଯେତିକି ଜରୁରୀ, ଭାରତୀୟ ନାଗରିକତ୍ୱର ପୂର୍ଣ୍ଣ ସୁଯୋଗ ଲାଭ ପାଇଁ ହିନ୍ଦୀ ଭାଷାକୁ ରାଷ୍ଟ୍ରଭାଷା ରୂପେ ଶିକ୍ଷା କରିବା ସେତିକି ଆବଶ୍ୟକ ମଧ୍ୟ। ରାଷ୍ଟ୍ରର ଏକତା ଓ ସଂହତି ସ୍ଥାପନ ପାଇଁ ଏହି ଭାଷାକୁ ସମ୍ମାନ ପ୍ରଦର୍ଶନ କରିବା ଏକ ଦାୟିତ୍ୱବାନ ନାଗରିକର ପ୍ରଥମ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ। ସେହିପରି ବିଶ୍ୱକୁ ଚିହ୍ନିବା ପାଇଁ, ବିଶ୍ୱର ପ୍ରାଣସ୍ପନ୍ଦନକୁ ହୃଦୟଙ୍ଗମ କରିବା ପାଇଁ, ବିଶ୍ୱର ଜଣେ ସଚେତନ ନାଗରିକ ଭାବରେ ଇଂରାଜୀ ଭାଷା ଶିକ୍ଷା କରିବା ପ୍ରତ୍ୟେକ ଶିକ୍ଷିତ ବ୍ୟକ୍ତି ପାଇଁ ଅପରିହାର୍ଯ୍ୟ।
ମନେ ରଖିବାକୁ ହେବ ଯେ ବିଶ୍ୱର ପ୍ରତିଟି ଭୂଖଣ୍ଡର ଭାଷାକୁ ଆୟତ୍ତ କରିବା ନିଶ୍ଚିତ ଭାବରେ କଷ୍ଟକର ବ୍ୟାପାର। ମାତ୍ର ବହୁ ଦେଶାଦୃତ ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ଭାଷାରୂପେ ମାନ୍ୟତାପ୍ରାପ୍ତ ଇଂରାଜୀ ଭାଷା ଶିକ୍ଷା କରିବା ଜଣେ ଶିକ୍ଷିତ ନାଗରିକ ପାଇଁ ସେତେଟା କଷ୍ଟକର ନୁହେଁ। ଆଜିର ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ଯୋଗାଯୋଗ, ବିଜ୍ଞାନ ବୈଷୟିକ ବିଦ୍ୟା, କଳା-ସାହିତ୍ୟ-ସଂସ୍କୃତିର ଭାବ ବିନିମୟ ଓ ବୈଷୟିକ କାରବାରରେ ଏକାଧିକ ଭାଷାଜ୍ଞାନ କେତେ ଆବଶ୍ୟକ, ତାହା ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଜଣା। ଏପରିକି ଶିକ୍ଷା-ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ, ରାଜନୀତି ଏବଂ ପାରସ୍ପରିକ ସମ୍ପର୍କ ପ୍ରତିଷ୍ଠା ପାଇଁ ବହୁଭାଷୀ (Multi Lingual) ହେବା ନିତାନ୍ତ ଜରୁରୀ।
ଆଜିର ଯୁଗରେ ଦେଶ-ଦେଶ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠା ଓ ପରାକାଷ୍ଠାର ଭେଦ ଜାଣିବା ପାଇଁ ତୁଳନାତ୍ମକ ବିଚାରର ଯେଉଁ ପ୍ରୟାସ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଛି, ତା’ରି ମୂଳରେ ରହିଛି ଭାଷା। ଦୁଇଟି ଭାଷାର ପାରସ୍ପରିକ ସାମଞ୍ଜସ୍ୟ ଓ ପ୍ରଭାବ-ଆହରଣ ଯୋଗୁଁ ସଭ୍ୟତା ଓ ସଂସ୍କୃତିର ଯେଉଁ ମହାମିଳନ ସଂଘଟିତ ହୁଏ, ତା’ର ପ୍ରଭାବ ସହସ୍ର ବର୍ଷ ବ୍ୟାପୀ ଅତୁଟ ରହେ।
ସମାଧାନ
ସାରାଂଶ
ଶୀର୍ଷକ: ବହୁଭାଷା ଶିକ୍ଷାର ଆବଶ୍ୟକତା
ମାତୃଭାଷା ମାଧ୍ୟମରେ ସାଧାରଣ ଜୀବନ ଯାପନ କରିହେଲେ ମଧ୍ୟ ପୂର୍ଣ୍ଣ ନାଗରିକ ଜୀବନ ପାଇଁ ଏକାଧିକ ଭାଷା ଶିକ୍ଷା ଆବଶ୍ୟକ। ଅନ୍ୟ ଭାଷା ଜାଣିଲେ ବ୍ୟବସାୟିକ ଯୋଗାଯୋଗ, ସାମାଜିକ ସମ୍ପର୍କ ଓ ବିଶ୍ୱ ସହ ଯୋଗାଯୋଗ ସହଜ ହୁଏ। ଓଡ଼ିଆ ଭାଷା ଉତ୍କଳୀୟ ସ୍ୱାଭିମାନ ପାଇଁ, ହିନ୍ଦୀ ଭାରତୀୟ ଏକତା ଓ ନାଗରିକତ୍ୱ ପାଇଁ ଏବଂ ଇଂରାଜୀ ବିଶ୍ୱ ସହ ସମ୍ପର୍କ, ବିଜ୍ଞାନ, ଶିକ୍ଷା ଓ ସଂସ୍କୃତିର ଭାବ ବିନିମୟ ପାଇଁ ଆବଶ୍ୟକ। ତେଣୁ ମାତୃଭାଷାକୁ ସମ୍ମାନ କରିବା ସହିତ ଅନ୍ୟ ଭାଷା ଶିକ୍ଷା କରିବା ଆଧୁନିକ ନାଗରିକଙ୍କ ପାଇଁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଜରୁରୀ।
୧୧. ଓଡ଼ିଆରୁ ଇଂରାଜୀ ଅନୁବାଦ — ୨୦
ନିମ୍ନ ପରିଚ୍ଛେଦଟିକୁ ଇଂରାଜୀରେ ଅନୁବାଦ କର :
ଏକଦା ଜଣେ ରାଜା ଥିଲେ। ଦିନେ ସେ ଆପଣାର ପ୍ରାସାଦ ସନ୍ନିହିତ ମନୋରମ ଉଦ୍ୟାନରେ ଭ୍ରମଣ କରୁଥିବା ସମୟରେ ପୁଷ୍କରିଣୀ ନିକଟରେ ବିଚରଣ କରୁଥିବା ସୁବର୍ଣ୍ଣ ପକ୍ଷଧାରୀ ହଂସମାନଙ୍କର ଏକ ଦଳ ଦେଖିଥିଲେ। ସେ ସେମାନଙ୍କର ରୂପ-ସୌନ୍ଦର୍ଯ୍ୟରେ ଏପରି ମୁଗ୍ଧ ହୋଇଥିଲେ ଯେ, ସେମାନଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯାଇ ଗୋଟିଏ ହଂସକୁ ଧରିଥିଲେ। ହଂସଟି ମନୁଷ୍ୟ ଭାଷାରେ କହିଲା, “ହେ ରାଜନ୍! ମୋତେ ଛାଡ଼ିଦିଅ।” ହଂସର କଥା ଶୁଣି ରାଜାଙ୍କର ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟର ସୀମା ରହିଲା ନାହିଁ। ରାଜା କହିଲେ, “ମୁଁ ତୁମକୁ କାହିଁକି ଛାଡ଼ିବି?” ହଂସଟି ଉତ୍ତର ଦେଲା, “ଆପଣ ଯଦି ମୋତେ ଛାଡ଼ିଦିଅନ୍ତି, ତେବେ ମୁଁ ସୁନ୍ଦରୀ ରାଜକୁମାରୀ ଦମୟନ୍ତୀଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯାଇ ଆପଣଙ୍କର ବାର୍ତ୍ତା ପହଞ୍ଚାଇବି ଏବଂ ଆପଣଙ୍କୁ ତାଙ୍କର ସ୍ୱାମୀ ଭାବେ ବରଣ କରିବାକୁ ଅନୁରୋଧ କରିବି।”
English Translation
Once there lived a king named Nala. One day, while walking in the beautiful garden near his palace, he saw a flock of golden-winged swans moving near a pond. He was so delighted at the sight of their beauty that he wished to approach them and caught hold of one of them.
When the swan addressed him in human language and said, “O King, please release me,” there was no limit to the king’s astonishment.
The king said, “Why should I release you?”
The swan replied, “If you release me, I shall carry your message to the beautiful princess Damayanti and request her to choose you as her husband.”
୧୨. ଇଂରାଜୀରୁ ଓଡ଼ିଆ ଅନୁବାଦ — ୨୦
Mr. Madhusudan Das, C.I.E was the first graduate of Utkal, the first Odia lawyer, the first Odia member of the Governor’s Council, the first Odia to sail for Europe and the first Odia Minister. He was the first Indian Minister to resign his office of a minister on account of difference of opinion with the Government. Madhusudan was the first instance in many other aspects also. No doubt he could have been the first prominent man also in any country in any time. He had extra-ordinary merit. Because of him, Odisha became a separate province. As Odia, we owe a lot to this great soul.
ଓଡ଼ିଆ ଅନୁବାଦ
ଶ୍ରୀ ମଧୁସୂଦନ ଦାସ, C.I.E. ଉତ୍କଳର ପ୍ରଥମ ସ୍ନାତକ, ପ୍ରଥମ ଓଡ଼ିଆ ଆଇନଜୀବୀ, ଗଭର୍ଣ୍ଣରଙ୍କ ପରିଷଦର ପ୍ରଥମ ଓଡ଼ିଆ ସଦସ୍ୟ, ୟୁରୋପ ଯାତ୍ରା କରିଥିବା ପ୍ରଥମ ଓଡ଼ିଆ ଏବଂ ପ୍ରଥମ ଓଡ଼ିଆ ମନ୍ତ୍ରୀ ଥିଲେ। ସରକାରଙ୍କ ସହିତ ମତଭେଦ ହେତୁ ମନ୍ତ୍ରୀ ପଦରୁ ଇସ୍ତଫା ଦେଇଥିବା ସେ ପ୍ରଥମ ଭାରତୀୟ ମନ୍ତ୍ରୀ ଥିଲେ। ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଅନେକ କ୍ଷେତ୍ରରେ ମଧ୍ୟ ମଧୁସୂଦନ ପ୍ରଥମ ଥିଲେ। ନିଃସନ୍ଦେହରେ, ସେ ଯେକୌଣସି ଦେଶର ଯେକୌଣସି ସମୟର ଜଣେ ପ୍ରମୁଖ ବ୍ୟକ୍ତି ହୋଇପାରିଥାନ୍ତେ। ସେ ଅସାଧାରଣ ପ୍ରତିଭାର ଅଧିକାରୀ ଥିଲେ। ତାଙ୍କ ଯୋଗୁଁ ଓଡ଼ିଶା ଏକ ପୃଥକ ପ୍ରଦେଶରେ ପରିଣତ ହୋଇଥିଲା। ଓଡ଼ିଆ ଭାବେ ଆମେ ଏହି ମହାନ ଆତ୍ମାଙ୍କ ପ୍ରତି ବହୁତ ଋଣୀ।
