ପ୍ରଦୂଷଣ: ଏକ ଗମ୍ଭୀର ବିଶ୍ୱସ୍ତରୀୟ ସମସ୍ୟା

୧. ଉପକ୍ରମ

‘ପରିବେଶ’ ହେଉଛି ଆମ ଜୀବନର ଆଧାର। ଆମେ ଯେଉଁ ବାୟୁ ନିଶ୍ୱାସରେ ଗ୍ରହଣ କରୁ, ଯେଉଁ ଜଳ ପିଇଥାଉ, ଯେଉଁ ମାଟିରେ ଖାଦ୍ୟ ଉତ୍ପାଦନ କରୁ ଏବଂ ଯେଉଁ ପ୍ରକୃତିର କୋଳରେ ବାସ କରୁ, ସେସବୁ ଆମ ପରିବେଶର ଅଂଶ। ପ୍ରକୃତି ମଣିଷକୁ ଜୀବନ ଧାରଣ ପାଇଁ ସମସ୍ତ ଆବଶ୍ୟକ ସମ୍ପଦ ଯୋଗାଇଥାଏ। କିନ୍ତୁ ଆଧୁନିକ ଜୀବନଶୈଳୀ, ଶିଳ୍ପାୟନ, ସହରୀକରଣ, ଜନସଂଖ୍ୟା ବୃଦ୍ଧି ଏବଂ ମଣିଷର ଅସାବଧାନତା ଯୋଗୁଁ ପରିବେଶର ସନ୍ତୁଳନ ନଷ୍ଟ ହେଉଛି। ଏହାର ପରିଣାମ ହେଉଛି ପ୍ରଦୂଷଣ।

ବର୍ତ୍ତମାନ ପ୍ରଦୂଷଣ କେବଳ ଗୋଟିଏ ଦେଶ କିମ୍ବା ଅଞ୍ଚଳର ସମସ୍ୟା ନୁହେଁ; ଏହା ସମଗ୍ର ବିଶ୍ୱ ପାଇଁ ଏକ ଗମ୍ଭୀର ଆହ୍ୱାନ। ବାୟୁ, ଜଳ, ମାଟି ଓ ଶବ୍ଦ ପ୍ରଦୂଷଣ ମଣିଷର ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ, ଜୀବଜନ୍ତୁଙ୍କ ଜୀବନ, କୃଷି, ଅର୍ଥନୀତି ଏବଂ ପ୍ରାକୃତିକ ସମ୍ପଦ ଉପରେ ନକାରାତ୍ମକ ପ୍ରଭାବ ପକାଉଛି। ତେଣୁ ପ୍ରଦୂଷଣର କାରଣ, ପ୍ରଭାବ ଓ ପ୍ରତିକାର ବିଷୟରେ ଜାଣିବା ସହ ଏହାର ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ପାଇଁ ସମସ୍ତେ ଉଦ୍ୟମ କରିବା ଆବଶ୍ୟକ।

୨. ପ୍ରଦୂଷଣର ଅର୍ଥ ଓ ସଂଜ୍ଞା

ପ୍ରଦୂଷଣ କହିଲେ ପରିବେଶରେ ଏପରି ଅନାବଶ୍ୟକ ପଦାର୍ଥ, ରାସାୟନିକ ଦ୍ରବ୍ୟ, ଜୀବାଣୁ କିମ୍ବା ଶକ୍ତିର ପ୍ରବେଶକୁ ବୁଝାଯାଏ, ଯାହା ବାୟୁ, ଜଳ, ମାଟି ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପ୍ରାକୃତିକ ଉପାଦାନର ସ୍ୱାଭାବିକ ଗୁଣକୁ ନଷ୍ଟ କରି ଜୀବଜଗତ ପାଇଁ କ୍ଷତିକାରକ ପରିସ୍ଥିତି ସୃଷ୍ଟି କରେ।

ସାଧାରଣତଃ ପ୍ରକୃତିରେ ଏକ ସ୍ୱାଭାବିକ ସନ୍ତୁଳନ ରହିଥାଏ। ଗଛଲତା, ପଶୁପକ୍ଷୀ, ଜଳ, ବାୟୁ ଓ ମାଟି ପରସ୍ପର ସହିତ ଜଡ଼ିତ। କିନ୍ତୁ ଯେତେବେଳେ ମଣିଷର କାର୍ଯ୍ୟକଳାପ ଏହି ସନ୍ତୁଳନକୁ ନଷ୍ଟ କରେ, ସେତେବେଳେ ପ୍ରଦୂଷଣ ସୃଷ୍ଟି ହୁଏ।

ପ୍ରଦୂଷଣର ମୁଖ୍ୟ ଉତ୍ସ ଦୁଇ ପ୍ରକାରର। ପ୍ରଥମଟି ହେଉଛି ପ୍ରାକୃତିକ ଉତ୍ସ, ଯେପରିକି ଆଗ୍ନେୟଗିରିରୁ ନିର୍ଗତ ଧୂଆଁ, ଜଙ୍ଗଲରେ ନିଆଁ ଏବଂ ଧୂଳିଝଡ଼। ଦ୍ୱିତୀୟଟି ହେଉଛି ମାନବସୃଷ୍ଟ ଉତ୍ସ, ଯେପରିକି କଳକାରଖାନାର ଧୂଆଁ, ଯାନବାହନରୁ ନିର୍ଗତ ଗ୍ୟାସ୍, ପ୍ଲାଷ୍ଟିକ୍ ବର୍ଜ୍ୟବସ୍ତୁ, ରାସାୟନିକ ସାର ଓ କୀଟନାଶକର ଅତ୍ୟଧିକ ବ୍ୟବହାର।

୩. ପ୍ରଦୂଷଣର ମୁଖ୍ୟ ପ୍ରକାର

ପ୍ରଦୂଷଣକୁ ଏହାର ପ୍ରକୃତି ଓ ପ୍ରଭାବ ଅନୁସାରେ ବିଭିନ୍ନ ଭାଗରେ ବିଭକ୍ତ କରାଯାଏ। ସେଥିମଧ୍ୟରୁ ବାୟୁ ପ୍ରଦୂଷଣ, ଜଳ ପ୍ରଦୂଷଣ, ମୃତ୍ତିକା ପ୍ରଦୂଷଣ, ଶବ୍ଦ ପ୍ରଦୂଷଣ, ଆଲୋକ ପ୍ରଦୂଷଣ ଏବଂ ତାପଜ ପ୍ରଦୂଷଣ ମୁଖ୍ୟ ଅଟେ।

କ) ବାୟୁ ପ୍ରଦୂଷଣ

ବାୟୁ ପ୍ରଦୂଷଣ ବର୍ତ୍ତମାନର ସବୁଠାରୁ ଗମ୍ଭୀର ପରିବେଶଗତ ସମସ୍ୟା ମଧ୍ୟରୁ ଗୋଟିଏ। ବାୟୁରେ ଧୂଳିକଣା, ଧୂଆଁ, ବିଷାକ୍ତ ଗ୍ୟାସ୍ ଏବଂ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ କ୍ଷତିକାରକ ପଦାର୍ଥର ପରିମାଣ ବଢ଼ିଗଲେ ବାୟୁ ପ୍ରଦୂଷଣ ହୁଏ।

ଯାନବାହନରୁ ନିର୍ଗତ ଧୂଆଁ, କଳକାରଖାନା, ତାପଜ ବିଦ୍ୟୁତ୍ କେନ୍ଦ୍ର, ଆବର୍ଜନା ଜଳାଇବା, ନିର୍ମାଣ କାର୍ଯ୍ୟ ଓ ଜଙ୍ଗଲ ନିଆଁ ଏହାର ପ୍ରମୁଖ କାରଣ। ବାୟୁରେ ଥିବା ସୂକ୍ଷ୍ମ ଧୂଳିକଣା ଏବଂ ବିଷାକ୍ତ ଗ୍ୟାସ୍ ମଣିଷର ଫୁସ୍‌ଫୁସ୍ ଓ ହୃତ୍‌ପିଣ୍ଡକୁ କ୍ଷତି ପହଞ୍ଚାଇପାରେ।

ବାୟୁ ପ୍ରଦୂଷଣ ଯୋଗୁଁ ଶ୍ୱାସକ୍ରିୟା ସମସ୍ୟା, ଆଜ୍‌ମା, ଆଖି ଜଳାପୋଡ଼ା ଏବଂ ହୃଦ୍‌ରୋଗର ଆଶଙ୍କା ବଢ଼ିଥାଏ। ଏହା ଶିଶୁ, ବୃଦ୍ଧ ଓ ରୋଗୀମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଅଧିକ କ୍ଷତିକାରକ। ବାୟୁ ପ୍ରଦୂଷଣ କମାଇବା ପାଇଁ ସାର୍ବଜନୀନ ପରିବହନର ବ୍ୟବହାର, ସ୍ୱଚ୍ଛ ଇନ୍ଧନ, ବୃକ୍ଷରୋପଣ ଓ ଶିଳ୍ପରୁ ନିର୍ଗତ ଧୂଆଁର ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ଆବଶ୍ୟକ।

ଖ) ଜଳ ପ୍ରଦୂଷଣ

ଜଳ ହେଉଛି ଜୀବନର ମୂଳ ଆଧାର। ମଣିଷ, ପଶୁପକ୍ଷୀ ଓ ଉଦ୍ଭିଦ ସମସ୍ତେ ଜଳ ଉପରେ ନିର୍ଭରଶୀଳ। ନଦୀ, ପୋଖରୀ, ହ୍ରଦ, କୂଅ ଓ ଭୂତଳ ଜଳରେ ଅନାବଶ୍ୟକ ତଥା କ୍ଷତିକାରକ ପଦାର୍ଥ ମିଶିଲେ ଜଳ ପ୍ରଦୂଷଣ ହୁଏ।

କଳକାରଖାନାର ବର୍ଜ୍ୟଜଳ, ଘରୋଇ ନର୍ଦ୍ଦମା, ପ୍ଲାଷ୍ଟିକ୍, କୃଷିକ୍ଷେତ୍ରରୁ ବୋହି ଆସୁଥିବା ସାର ଓ କୀଟନାଶକ ଜଳ ପ୍ରଦୂଷଣର ମୁଖ୍ୟ କାରଣ। ଅନେକ ସ୍ଥାନରେ ଲୋକମାନେ ନଦୀ ଓ ପୋଖରୀରେ ଆବର୍ଜନା ପକାଇବା ସହ ମଳମୂତ୍ର ଓ ଅପରିଷ୍କାର ଜଳ ମିଶାଉଛନ୍ତି।

ପ୍ରଦୂଷିତ ଜଳ ପିଇବା ଦ୍ୱାରା ହଇଜା, ଟାଇଫଏଡ୍, ଡାଇରିଆ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଜଳବାହିତ ରୋଗ ହୋଇପାରେ। ଜଳରେ ଅମ୍ଳଜାନର ପରିମାଣ କମିଗଲେ ମାଛ ଓ ଅନ୍ୟ ଜଳଜୀବଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁ ହୋଇପାରେ।

ଜଳ ପ୍ରଦୂଷଣ ରୋକିବା ପାଇଁ ବର୍ଜ୍ୟଜଳ ବିଶୋଧନ କରିବା, ନଦୀ ଓ ପୋଖରୀରେ ଆବର୍ଜନା ନ ପକାଇବା, ରାସାୟନିକ ପଦାର୍ଥର ବ୍ୟବହାର କମାଇବା ଏବଂ ଜଳାଶୟଗୁଡ଼ିକର ସୁରକ୍ଷା କରିବା ଆବଶ୍ୟକ।

ଗ) ମୃତ୍ତିକା ବା ମାଟି ପ୍ରଦୂଷଣ

ମାଟି ଆମର ଖାଦ୍ୟ ଉତ୍ପାଦନର ମୁଖ୍ୟ ଆଧାର। ମାଟିରେ ପ୍ଲାଷ୍ଟିକ୍, ରାସାୟନିକ ପଦାର୍ଥ, ବିଷାକ୍ତ ଧାତୁ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ କ୍ଷତିକାରକ ବର୍ଜ୍ୟବସ୍ତୁ ମିଶିଲେ ମୃତ୍ତିକା ପ୍ରଦୂଷଣ ହୁଏ।

ରାସାୟନିକ ସାର ଓ କୀଟନାଶକର ଅତ୍ୟଧିକ ବ୍ୟବହାର, କଳକାରଖାନାର ବର୍ଜ୍ୟବସ୍ତୁ, ଇଲେକ୍ଟ୍ରୋନିକ୍ ଆବର୍ଜନା ଓ ପ୍ଲାଷ୍ଟିକ୍ ମାଟି ପ୍ରଦୂଷଣର ମୁଖ୍ୟ କାରଣ। ଏହା ମାଟିର ଉର୍ବରତା କମାଇଥାଏ ଏବଂ ଉପକାରୀ ଅଣୁଜୀବଙ୍କୁ କ୍ଷତି ପହଞ୍ଚାଏ।

ମାଟି ପ୍ରଦୂଷିତ ହେଲେ ଖାଦ୍ୟଶସ୍ୟର ଗୁଣମାନ ହ୍ରାସ ପାଏ। କେତେକ ବିଷାକ୍ତ ପଦାର୍ଥ ଖାଦ୍ୟଶୃଙ୍ଖଳ ମାଧ୍ୟମରେ ମଣିଷ ଓ ପଶୁଙ୍କ ଶରୀରରେ ପ୍ରବେଶ କରିପାରେ।

ଏହାର ପ୍ରତିକାର ପାଇଁ ଜୈବିକ ସାର ବ୍ୟବହାର, ରାସାୟନିକ ସାରର ସନ୍ତୁଳିତ ପ୍ରୟୋଗ, ପ୍ଲାଷ୍ଟିକ୍ ଆବର୍ଜନାର ସଠିକ୍ ପରିଚାଳନା ଏବଂ ବୈଜ୍ଞାନିକ ପଦ୍ଧତିରେ ବର୍ଜ୍ୟବସ୍ତୁ ନିଷ୍କାସନ ଆବଶ୍ୟକ।

ଘ) ଶବ୍ଦ ପ୍ରଦୂଷଣ

ଅତ୍ୟଧିକ ଓ ଅନାବଶ୍ୟକ ଶବ୍ଦ ଯେତେବେଳେ ମଣିଷ ଓ ଅନ୍ୟ ଜୀବଙ୍କ ପାଇଁ ଅସହ୍ୟ ବା କ୍ଷତିକାରକ ହୁଏ, ତାହାକୁ ଶବ୍ଦ ପ୍ରଦୂଷଣ କୁହାଯାଏ।

ଯାନବାହନର ହର୍ଣ୍ଣ, କଳକାରଖାନାର ଯନ୍ତ୍ରପାତି, ଲାଉଡ୍‌ସ୍ପିକର, ନିର୍ମାଣ କାର୍ଯ୍ୟ ଓ ଉଚ୍ଚ ଶବ୍ଦରେ ବାଜୁଥିବା ସଙ୍ଗୀତ ଏହାର ମୁଖ୍ୟ କାରଣ।

ଶବ୍ଦ ପ୍ରଦୂଷଣ ଯୋଗୁଁ ନିଦ୍ରାରେ ବାଧା, ମାନସିକ ଚାପ, ଏକାଗ୍ରତାର ଅଭାବ ଓ ଶ୍ରବଣଶକ୍ତି ହ୍ରାସ ହୋଇପାରେ। ଛାତ୍ରଛାତ୍ରୀଙ୍କ ପାଠପଢ଼ା ଏବଂ ରୋଗୀମାନଙ୍କ ବିଶ୍ରାମ ମଧ୍ୟ ବାଧାପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ।

ଶବ୍ଦ ପ୍ରଦୂଷଣ ରୋକିବା ପାଇଁ ଅନାବଶ୍ୟକ ହର୍ଣ୍ଣ ବଜାଇବା ବନ୍ଦ କରିବା, ଲାଉଡ୍‌ସ୍ପିକରର ଶବ୍ଦ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିବା ଏବଂ ହସ୍ପିଟାଲ୍ ଓ ଶିକ୍ଷାନୁଷ୍ଠାନ ନିକଟରେ ଶାନ୍ତ ପରିବେଶ ରକ୍ଷା କରିବା ଆବଶ୍ୟକ।

ଙ) ତାପଜ ପ୍ରଦୂଷଣ

କଳକାରଖାନା ଓ ବିଦ୍ୟୁତ୍ କେନ୍ଦ୍ରରୁ ନିର୍ଗତ ଉତ୍ତପ୍ତ ଜଳ ନଦୀ, ହ୍ରଦ କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ ଜଳାଶୟରେ ମିଶିବା ଫଳରେ ଜଳର ତାପମାତ୍ରା ବଢ଼ିପାରେ। ଏହାକୁ ତାପଜ ପ୍ରଦୂଷଣ କୁହାଯାଏ।

ଜଳର ତାପମାତ୍ରା ବଢ଼ିଲେ ଏଥିରେ ଦ୍ରବୀଭୂତ ଅମ୍ଳଜାନର ପରିମାଣ କମିପାରେ। ଫଳରେ ମାଛ ଓ ଅନ୍ୟ ଜଳଜୀବଙ୍କ ଜୀବନ ବିପଦରେ ପଡ଼େ। ଏହାର ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ପାଇଁ ଶିଳ୍ପରୁ ନିର୍ଗତ ଉତ୍ତପ୍ତ ଜଳକୁ ଥଣ୍ଡା କରିବା ପରେ ଜଳାଶୟରେ ଛାଡ଼ିବା ଆବଶ୍ୟକ।

ଚ) ଆଲୋକ ପ୍ରଦୂଷଣ

ରାତି ସମୟରେ ଆବଶ୍ୟକତାଠାରୁ ଅଧିକ କୃତ୍ରିମ ଆଲୋକ ବ୍ୟବହାର କରିବା ଦ୍ୱାରା ଆଲୋକ ପ୍ରଦୂଷଣ ହୁଏ। ଏହା ସହରାଞ୍ଚଳରେ ଅଧିକ ଦେଖାଯାଏ।

ଅତ୍ୟଧିକ ଆଲୋକ ମଣିଷର ନିଦ୍ରାଚକ୍ରକୁ ପ୍ରଭାବିତ କରିପାରେ ଏବଂ ପକ୍ଷୀ ଓ କୀଟପତଙ୍ଗଙ୍କ ସ୍ୱାଭାବିକ ଜୀବନଚକ୍ରରେ ବାଧା ସୃଷ୍ଟି କରେ। ଆବଶ୍ୟକତା ଅନୁଯାୟୀ ଆଲୋକ ବ୍ୟବହାର କରିବା ଏହାର ଏକ ସରଳ ପ୍ରତିକାର।

୪. ପ୍ରଦୂଷଣର ପ୍ରମୁଖ କାରଣ

ପ୍ରଦୂଷଣ ବୃଦ୍ଧି ପଛରେ ଅନେକ କାରଣ ରହିଛି। ସେଥିମଧ୍ୟରୁ ମୁଖ୍ୟ କାରଣଗୁଡ଼ିକ ହେଲା:

୧. ଜନସଂଖ୍ୟା ବୃଦ୍ଧି: ଜନସଂଖ୍ୟା ବଢ଼ିବା ସହିତ ଖାଦ୍ୟ, ଜଳ, ଶକ୍ତି, ଘର ଓ ଯାନବାହନର ଚାହିଦା ବଢ଼ୁଛି। ଫଳରେ ପ୍ରାକୃତିକ ସମ୍ପଦ ଉପରେ ଚାପ ବଢ଼ିବା ସହ ବର୍ଜ୍ୟବସ୍ତୁର ପରିମାଣ ବୃଦ୍ଧି ପାଉଛି।

୨. ଶିଳ୍ପାୟନ: ଅନେକ କଳକାରଖାନାରୁ ଧୂଆଁ, ରାସାୟନିକ ପଦାର୍ଥ ଓ ବର୍ଜ୍ୟଜଳ ନିର୍ଗତ ହୁଏ। ଉପଯୁକ୍ତ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ନଥିଲେ ଏହା ପରିବେଶକୁ ପ୍ରଦୂଷିତ କରେ।

୩. ଅନିୟନ୍ତ୍ରିତ ସହରୀକରଣ: ସହରର ଦ୍ରୁତ ବିସ୍ତାର, ନିର୍ମାଣ କାର୍ଯ୍ୟ ଓ ଯାତାୟାତ ବୃଦ୍ଧି ଯୋଗୁଁ ଧୂଳି, ଧୂଆଁ ଏବଂ ଆବର୍ଜନା ବଢ଼ୁଛି।

୪. ବନନାଶ: ଘର, ରାସ୍ତା, ଶିଳ୍ପ ଓ କୃଷି ପାଇଁ ଜଙ୍ଗଲ କାଟିବା ଦ୍ୱାରା ପ୍ରକୃତିର ସନ୍ତୁଳନ ନଷ୍ଟ ହୁଏ। ଗଛ କମିଗଲେ ବାୟୁରୁ କାର୍ବନ ଡାଇଅକ୍ସାଇଡ୍ ଶୋଷଣ ମଧ୍ୟ କମିଯାଏ।

୫. ପ୍ଲାଷ୍ଟିକ୍‌ର ଅତ୍ୟଧିକ ବ୍ୟବହାର: ଏକଥର ବ୍ୟବହୃତ ପ୍ଲାଷ୍ଟିକ୍ ବ୍ୟାଗ୍, ବୋତଲ ଓ ପ୍ୟାକେଟ୍ ଠିକ୍ ଭାବରେ ନଷ୍ଟ ହୁଏ ନାହିଁ। ଏହା ମାଟି ଓ ଜଳକୁ ପ୍ରଦୂଷିତ କରେ।

୬. ରାସାୟନିକ କୃଷି: ରାସାୟନିକ ସାର ଓ କୀଟନାଶକର ଅତ୍ୟଧିକ ବ୍ୟବହାର ମାଟିର ଗୁଣ ନଷ୍ଟ କରିବା ସହ ଜଳକୁ ପ୍ରଦୂଷିତ କରିପାରେ।

୭. ଅପରିଚାଳିତ ବର୍ଜ୍ୟବସ୍ତୁ: ଘରୋଇ ଆବର୍ଜନା, ହସ୍ପିଟାଲ୍ ବର୍ଜ୍ୟ, ଇଲେକ୍ଟ୍ରୋନିକ୍ ଆବର୍ଜନା ଓ ଶିଳ୍ପ ବର୍ଜ୍ୟକୁ ଉପଯୁକ୍ତ ପଦ୍ଧତିରେ ପରିଚାଳନା ନକଲେ ପ୍ରଦୂଷଣ ବଢ଼େ।

୮. ଜୀବାଶ୍ମ ଇନ୍ଧନର ବ୍ୟବହାର: କୋଇଲା, ପେଟ୍ରୋଲ୍ ଓ ଡିଜେଲ୍ ଜଳାଇବା ଦ୍ୱାରା ଅନେକ ପ୍ରଦୂଷକ ଗ୍ୟାସ୍ ବାୟୁମଣ୍ଡଳକୁ ଯାଏ। ଏହା ବାୟୁ ପ୍ରଦୂଷଣ ଓ ଜଳବାୟୁ ପରିବର୍ତ୍ତନକୁ ବଢ଼ାଇଥାଏ।

୫. ପ୍ରଦୂଷଣର ପ୍ରଭାବ

ପ୍ରଦୂଷଣର ପ୍ରଭାବ କେବଳ ପରିବେଶ ମଧ୍ୟରେ ସୀମିତ ନୁହେଁ। ଏହା ମଣିଷର ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ, ଅର୍ଥନୀତି, କୃଷି ଓ ସାମାଜିକ ଜୀବନକୁ ମଧ୍ୟ ପ୍ରଭାବିତ କରେ।

କ) ମାନବ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ଉପରେ ପ୍ରଭାବ

ପ୍ରଦୂଷିତ ବାୟୁ ଶ୍ୱାସକ୍ରିୟା ଓ ହୃଦ୍‌ରୋଗର ଆଶଙ୍କା ବଢ଼ାଇପାରେ। ପ୍ରଦୂଷିତ ଜଳ ଦ୍ୱାରା ବିଭିନ୍ନ ସଂକ୍ରାମକ ରୋଗ ହୋଇପାରେ। ରାସାୟନିକ ପଦାର୍ଥ ଓ ବିଷାକ୍ତ ଧାତୁର ସଂସ୍ପର୍ଶ ମଧ୍ୟ ଶରୀରର ବିଭିନ୍ନ ଅଙ୍ଗକୁ କ୍ଷତି ପହଞ୍ଚାଇପାରେ।

ଖ) ଜଳବାୟୁ ପରିବର୍ତ୍ତନ

କୋଇଲା, ତୈଳ ଓ ଗ୍ୟାସ୍ ଜଳାଇବା ଫଳରେ ଅଙ୍ଗାରକାମ୍ଳ ପରି ଗ୍ରୀନ୍‌ହାଉସ୍ ଗ୍ୟାସ୍ ବଢ଼ୁଛି। ଏହା ପୃଥିବୀର ହାରାହାରି ତାପମାତ୍ରା ବୃଦ୍ଧିରେ ସହାୟକ ହେଉଛି। ଫଳରେ ଅତ୍ୟଧିକ ଗରମ, ଅନିୟମିତ ବର୍ଷା, ମରୁଡ଼ି, ବନ୍ୟା ଓ ଘୂର୍ଣ୍ଣିଝଡ଼ ଭଳି ବିପଦର ତୀବ୍ରତା ବଢ଼ିପାରେ।

ଗ) ଜୀବବିବିଧତାର ହ୍ରାସ

ପ୍ରଦୂଷଣ ଅନେକ ଉଦ୍ଭିଦ ଓ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ଜୀବନ ପ୍ରତି ବିପଦ ସୃଷ୍ଟି କରେ। ଜଳ ପ୍ରଦୂଷଣ ମାଛ ଓ ଜଳଜୀବଙ୍କୁ କ୍ଷତି ପହଞ୍ଚାଏ। ପ୍ଲାଷ୍ଟିକ୍ ଖାଇବା ଦ୍ୱାରା ଅନେକ ପଶୁ ଓ ସାମୁଦ୍ରିକ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁ ହୋଇପାରେ।

ଘ) କୃଷି ଉପରେ ପ୍ରଭାବ

ମାଟି ପ୍ରଦୂଷଣ ମାଟିର ଉର୍ବରତା କମାଏ। ଅମ୍ଳବର୍ଷା କେତେକ ଅଞ୍ଚଳରେ ଫସଲ ଓ ଉଦ୍ଭିଦକୁ କ୍ଷତି ପହଞ୍ଚାଇପାରେ। ଜଳବାୟୁ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଯୋଗୁଁ ବର୍ଷାର ଅନିୟମିତତା ବଢ଼ିଲେ କୃଷି ଉତ୍ପାଦନ ପ୍ରଭାବିତ ହୁଏ।

ଙ) ଅର୍ଥନୈତିକ କ୍ଷତି

ପ୍ରଦୂଷଣ ଯୋଗୁଁ ରୋଗଚିକିତ୍ସାର ଖର୍ଚ୍ଚ ବଢ଼େ। କୃଷି ଉତ୍ପାଦନ ହ୍ରାସ ପାଇପାରେ ଏବଂ ପ୍ରାକୃତିକ ବିପର୍ଯ୍ୟୟ ଯୋଗୁଁ ଘର, ରାସ୍ତା, ଶିଳ୍ପ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଭିତ୍ତିଭୂମି କ୍ଷତିଗ୍ରସ୍ତ ହୁଏ। ଏହା ଦେଶର ଅର୍ଥନୈତିକ ବିକାଶକୁ ବାଧା ଦେଇପାରେ।

ଚ) ଭବିଷ୍ୟତ ପିଢ଼ି ଉପରେ ପ୍ରଭାବ

ଆମେ ଯଦି ଆଜି ପ୍ରାକୃତିକ ସମ୍ପଦକୁ ନଷ୍ଟ କରିବା ଓ ପରିବେଶକୁ ପ୍ରଦୂଷିତ କରିବା ଜାରି ରଖୁ, ତେବେ ଭବିଷ୍ୟତ ପିଢ଼ି ଶୁଦ୍ଧ ବାୟୁ, ପରିଷ୍କାର ଜଳ ଓ ସୁରକ୍ଷିତ ପରିବେଶ ପାଇବାରୁ ବଞ୍ଚିତ ହୋଇପାରେ। ତେଣୁ ପରିବେଶ ସୁରକ୍ଷା ଆମର ନୈତିକ ଦାୟିତ୍ୱ ମଧ୍ୟ ଅଟେ।

୬. ଭାରତରେ ପ୍ରଦୂଷଣ ସମସ୍ୟା

ଭାରତ ଏକ ବିଶାଳ ଜନସଂଖ୍ୟାବିଶିଷ୍ଟ ଦେଶ। ଦ୍ରୁତ ଶିଳ୍ପାୟନ, ସହରୀକରଣ, ଯାନବାହନ ବୃଦ୍ଧି ଓ ବର୍ଜ୍ୟବସ୍ତୁର ଅସଠିକ୍ ପରିଚାଳନା ଯୋଗୁଁ ଦେଶର ଅନେକ ଅଞ୍ଚଳରେ ପ୍ରଦୂଷଣ ଏକ ଗମ୍ଭୀର ସମସ୍ୟା ହୋଇଛି।

ବଡ଼ ସହରଗୁଡ଼ିକରେ ଯାନବାହନର ଧୂଆଁ, ନିର୍ମାଣ କାର୍ଯ୍ୟର ଧୂଳି ଓ ଶିଳ୍ପଜନିତ ନିର୍ଗମନ ବାୟୁର ଗୁଣମାନକୁ ପ୍ରଭାବିତ କରୁଛି। ଅନେକ ନଦୀରେ ଘରୋଇ ନର୍ଦ୍ଦମା ଓ ଶିଳ୍ପ ବର୍ଜ୍ୟଜଳ ମିଶିବା ଦ୍ୱାରା ଜଳ ପ୍ରଦୂଷଣ ସୃଷ୍ଟି ହେଉଛି। ସହରାଞ୍ଚଳରେ ଅଳିଆ ଆବର୍ଜନାର ପରିଚାଳନା ମଧ୍ୟ ଏକ ବଡ଼ ଆହ୍ୱାନ।

ଭାରତରେ ପରିବେଶ ସୁରକ୍ଷା ପାଇଁ ବିଭିନ୍ନ ଆଇନ, ନୀତି ଓ ସରକାରୀ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ ରହିଛି। କିନ୍ତୁ କେବଳ ଆଇନ ପ୍ରଣୟନ କଲେ ସମସ୍ୟାର ସମାଧାନ ହେବ ନାହିଁ। ଆଇନର ଉପଯୁକ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟକାରିତା, ନାଗରିକଙ୍କ ସହଯୋଗ ଏବଂ ଜନସଚେତନତା ଆବଶ୍ୟକ।

୭. ଓଡ଼ିଶାରେ ପ୍ରଦୂଷଣର ସମସ୍ୟା

ଓଡ଼ିଶା ପ୍ରାକୃତିକ ସମ୍ପଦରେ ସମୃଦ୍ଧ ଏକ ରାଜ୍ୟ। ଏଠାରେ ଅନେକ ନଦୀ, ଜଙ୍ଗଲ, ପାହାଡ଼, ହ୍ରଦ ଓ ସମୁଦ୍ରତଟ ରହିଛି। କିନ୍ତୁ ଶିଳ୍ପାୟନ, ଖଣି ଖନନ, ସହରୀକରଣ ଏବଂ ବର୍ଜ୍ୟବସ୍ତୁର ଅସଠିକ୍ ପରିଚାଳନା ଯୋଗୁଁ ରାଜ୍ୟର କେତେକ ଅଞ୍ଚଳରେ ପ୍ରଦୂଷଣ ସମସ୍ୟା ଦେଖାଯାଉଛି।

ତାଳଚେର ଓ ଅନୁଗୁଳ ପରି ଶିଳ୍ପାଞ୍ଚଳରେ କୋଇଲା ଖଣି, ତାପଜ ବିଦ୍ୟୁତ୍ କେନ୍ଦ୍ର ଓ ଶିଳ୍ପ କାର୍ଯ୍ୟକଳାପ ଯୋଗୁଁ ବାୟୁ ପ୍ରଦୂଷଣର ଆଶଙ୍କା ରହିଛି। ଝାରସୁଗୁଡ଼ା ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଶିଳ୍ପାଞ୍ଚଳରେ ମଧ୍ୟ ନିର୍ଗମନ ଓ ଶିଳ୍ପ ବର୍ଜ୍ୟର ଉପଯୁକ୍ତ ପରିଚାଳନା ଆବଶ୍ୟକ।

ଭୁବନେଶ୍ୱର, କଟକ ଓ ଅନ୍ୟ ସହରଗୁଡ଼ିକରେ ଯାନବାହନର ଧୂଆଁ, ନିର୍ମାଣ କାର୍ଯ୍ୟ, ପ୍ଲାଷ୍ଟିକ୍ ଆବର୍ଜନା ଓ ନର୍ଦ୍ଦମା ଜଳର ପରିଚାଳନା ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ପ୍ରସଙ୍ଗ।

ଓଡ଼ିଶାର ସମୁଦ୍ରତଟ ଓ ଚିଲିକା ହ୍ରଦ ପରି ଜୈବବିବିଧତାରେ ସମୃଦ୍ଧ ଅଞ୍ଚଳଗୁଡ଼ିକୁ ପ୍ଲାଷ୍ଟିକ୍ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ବର୍ଜ୍ୟବସ୍ତୁରୁ ସୁରକ୍ଷା ଦେବା ଆବଶ୍ୟକ। ଏଥିପାଇଁ ଶିଳ୍ପଗୁଡ଼ିକର ନିର୍ଗମନ ଉପରେ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ, ନଦୀ ଓ ଜଳାଶୟର ସୁରକ୍ଷା, ବୃକ୍ଷରୋପଣ ଏବଂ ସ୍ଥାନୀୟ ଲୋକଙ୍କ ସକ୍ରିୟ ଅଂଶଗ୍ରହଣ ଜରୁରୀ।

୮. ପ୍ରଦୂଷଣ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ପାଇଁ ଭାରତର ଆଇନ ଓ ସରକାରୀ ପଦକ୍ଷେପ

ପରିବେଶ ସୁରକ୍ଷା ପାଇଁ ଭାରତରେ ବିଭିନ୍ନ ଆଇନ ପ୍ରଣୟନ କରାଯାଇଛି। ଏହି ଆଇନଗୁଡ଼ିକର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ହେଉଛି ପ୍ରଦୂଷଣକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିବା, ପ୍ରାକୃତିକ ସମ୍ପଦର ସୁରକ୍ଷା କରିବା ଏବଂ ପରିବେଶର ଗୁଣମାନ ବଜାୟ ରଖିବା।

ମୁଖ୍ୟ ଆଇନଗୁଡ଼ିକ

୧. ଜଳ (ପ୍ରଦୂଷଣ ନିବାରଣ ଓ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ) ଆଇନ, ୧୯୭୪: ଜଳ ପ୍ରଦୂଷଣ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ଏବଂ ଜଳର ଗୁଣମାନ ସୁରକ୍ଷା ପାଇଁ ଏହି ଆଇନ ପ୍ରଣୟନ କରାଯାଇଛି।

୨. ବାୟୁ (ପ୍ରଦୂଷଣ ନିବାରଣ ଓ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ) ଆଇନ, ୧୯୮୧: ବାୟୁ ପ୍ରଦୂଷଣର ନିବାରଣ, ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ଓ ହ୍ରାସ ଏହି ଆଇନର ମୁଖ୍ୟ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ।

୩. ପରିବେଶ ସୁରକ୍ଷା ଆଇନ, ୧୯୮୬: ପରିବେଶର ସୁରକ୍ଷା ଓ ଉନ୍ନତି ପାଇଁ ଏହା ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଆଇନ।

୪. ଜଙ୍ଗଲ ସଂରକ୍ଷଣ ଓ ବନ୍ୟପ୍ରାଣୀ ସୁରକ୍ଷା ସମ୍ପର୍କିତ ଆଇନ: ଜଙ୍ଗଲ, ବନ୍ୟଜନ୍ତୁ ଓ ଜୈବବିବିଧତାର ସୁରକ୍ଷାରେ ଏହି ଆଇନଗୁଡ଼ିକ ସହାୟକ ହୋଇଥାଏ।

ମୁଖ୍ୟ ସରକାରୀ ପଦକ୍ଷେପ

ସ୍ୱଚ୍ଛ ଭାରତ ମିଶନ, ଜାତୀୟ ସ୍ୱଚ୍ଛ ବାୟୁ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ, ନମାମି ଗଙ୍ଗେ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ ଏବଂ ନବୀକରଣଯୋଗ୍ୟ ଶକ୍ତିର ପ୍ରସାର ପରିବେଶ ସୁରକ୍ଷା ସହିତ ସମ୍ପୃକ୍ତ ବିଭିନ୍ନ ପଦକ୍ଷେପର ଉଦାହରଣ।

ତେବେ ଏହି କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମଗୁଡ଼ିକର ସଫଳତା ପାଇଁ ନିୟମିତ ନିରୀକ୍ଷଣ, ସ୍ୱଚ୍ଛ ପ୍ରଶାସନ, ଶିଳ୍ପ ସଂସ୍ଥାର ଦାୟିତ୍ୱବୋଧ ଏବଂ ସାଧାରଣ ଲୋକଙ୍କ ସହଯୋଗ ଆବଶ୍ୟକ।

୯. ପ୍ରଦୂଷଣ ନିୟନ୍ତ୍ରଣର ଉପାୟ

ପ୍ରଦୂଷଣ ଏକ ଜଟିଳ ସମସ୍ୟା ହେଲେ ମଧ୍ୟ ଉପଯୁକ୍ତ ଯୋଜନା ଓ ସାମୂହିକ ଉଦ୍ୟମ ଦ୍ୱାରା ଏହାକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରାଯାଇପାରିବ।

କ) ବୃକ୍ଷରୋପଣ ଓ ବନ ସଂରକ୍ଷଣ

ଗଛ ଆମକୁ ଅମ୍ଳଜାନ ଯୋଗାଇବା ସହ ବାୟୁରୁ ଅଙ୍ଗାରକାମ୍ଳ ଶୋଷଣ କରିଥାଏ। ଗଛ ମାଟି କ୍ଷୟକୁ ରୋକିବାରେ ଏବଂ ଜୀବବିବିଧତାର ସୁରକ୍ଷାରେ ସହାୟତା କରେ। ତେଣୁ ଅଧିକ ଗଛ ଲଗାଇବା ସହ ଜଙ୍ଗଲ କାଟିବାକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିବା ଦରକାର।

ଖ) ପ୍ଲାଷ୍ଟିକ୍ ବ୍ୟବହାର ହ୍ରାସ

ଏକଥର ବ୍ୟବହୃତ ପ୍ଲାଷ୍ଟିକ୍ ବଦଳରେ କପଡ଼ା ବ୍ୟାଗ୍, କାଗଜ ବ୍ୟାଗ୍ ଓ ପୁନଃବ୍ୟବହାରଯୋଗ୍ୟ ପାତ୍ର ବ୍ୟବହାର କରିବା ଉଚିତ। ପ୍ଲାଷ୍ଟିକ୍‌କୁ ଏଣେତେଣେ ନ ପକାଇ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ସ୍ଥାନରେ ସଂଗ୍ରହ କରି ପୁନଃଚକ୍ରଣ କରିବା ଆବଶ୍ୟକ।

ଗ) ନବୀକରଣଯୋଗ୍ୟ ଶକ୍ତିର ବ୍ୟବହାର

ସୌରଶକ୍ତି, ପବନଶକ୍ତି ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ନବୀକରଣଯୋଗ୍ୟ ଶକ୍ତିର ବ୍ୟବହାର ବଢ଼ାଇଲେ କୋଇଲା ଓ ପେଟ୍ରୋଲିୟମ୍ ଉପରେ ନିର୍ଭରଶୀଳତା କମିପାରିବ। ଏହା ବାୟୁ ପ୍ରଦୂଷଣ ଓ ଗ୍ରୀନ୍‌ହାଉସ୍ ଗ୍ୟାସ୍ ନିର୍ଗମନ ହ୍ରାସରେ ସହାୟକ ହେବ।

ଘ) ସାର୍ବଜନୀନ ପରିବହନର ବ୍ୟବହାର

ଅଳ୍ପ ଦୂରତା ପାଇଁ ଚାଲିବା କିମ୍ବା ସାଇକେଲ୍ ବ୍ୟବହାର କରିବା ଉଚିତ। ସମ୍ଭବ ହେଲେ ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ଗାଡ଼ି ବଦଳରେ ବସ୍ ଓ ରେଳ ପରି ସାର୍ବଜନୀନ ପରିବହନ ବ୍ୟବହାର କରିବା ଦରକାର। ଏହା ଇନ୍ଧନ ବ୍ୟବହାର ଓ ଯାନବାହନଜନିତ ପ୍ରଦୂଷଣ କମାଇଥାଏ।

ଙ) ବର୍ଜ୍ୟବସ୍ତୁର ସଠିକ୍ ପରିଚାଳନା

ଘରୋଇ ଆବର୍ଜନାକୁ ଜୈବିକ ଓ ଅଜୈବିକ ଭାବରେ ଅଲଗା କରିବା ଉଚିତ। ରୋଷେଇ ଘରର ଜୈବିକ ଆବର୍ଜନାରୁ କମ୍ପୋଷ୍ଟ ସାର ପ୍ରସ୍ତୁତ କରାଯାଇପାରେ। ପ୍ଲାଷ୍ଟିକ୍, କାଚ ଓ ଧାତୁ ପରି ପଦାର୍ଥକୁ ପୁନଃଚକ୍ରଣ କରିବା ଆବଶ୍ୟକ। ହସ୍ପିଟାଲ୍ ଓ ଶିଳ୍ପର ବିପଜ୍ଜନକ ବର୍ଜ୍ୟକୁ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ନିୟମ ଅନୁସାରେ ପରିଚାଳନା କରିବା ଦରକାର।

ଚ) ଜଳ ସଂରକ୍ଷଣ

ନଦୀ, ପୋଖରୀ ଓ ଅନ୍ୟ ଜଳାଶୟରେ ଆବର୍ଜନା ପକାଇବା ଉଚିତ ନୁହେଁ। କଳକାରଖାନାର ବର୍ଜ୍ୟଜଳକୁ ବିଶୋଧନ ନକରି ଜଳାଶୟରେ ଛାଡ଼ିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ। ବର୍ଷାଜଳ ସଂରକ୍ଷଣ ଓ ଜଳର ପୁନଃବ୍ୟବହାରକୁ ଉତ୍ସାହିତ କରିବା ଦରକାର।

ଛ) ପରିବେଶ ଶିକ୍ଷା ଓ ଜନସଚେତନତା

ବିଦ୍ୟାଳୟ, କଲେଜ, ଗ୍ରାମସଭା ଓ ସାମାଜିକ ସଂଗଠନ ମାଧ୍ୟମରେ ପରିବେଶ ସୁରକ୍ଷା ସମ୍ପର୍କରେ ଲୋକଙ୍କୁ ସଚେତନ କରିବା ଉଚିତ। ପରିବେଶ ଦିବସ, ବୃକ୍ଷରୋପଣ ଓ ସ୍ୱଚ୍ଛତା ଅଭିଯାନ ଆୟୋଜନ କରି ଲୋକଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଦାୟିତ୍ୱବୋଧ ସୃଷ୍ଟି କରାଯାଇପାରିବ।

ଜ) ଆଇନର କଠୋର କାର୍ଯ୍ୟକାରିତା

ପ୍ରଦୂଷଣ ସୃଷ୍ଟି କରୁଥିବା ଶିଳ୍ପ ଓ ସଂସ୍ଥାଗୁଡ଼ିକ ଉପରେ ନିୟମିତ ନିରୀକ୍ଷଣ ହେବା ଦରକାର। ପରିବେଶ ଆଇନ ଉଲ୍ଲଂଘନ କରୁଥିବା ସଂସ୍ଥା ବିରୋଧରେ ଆଇନ ଅନୁଯାୟୀ ପଦକ୍ଷେପ ନିଆଯିବା ଉଚିତ।

ଝ) ତିନିଟି ‘R’ର ଅନୁସରଣ

ପ୍ରଦୂଷଣ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ପାଇଁ ତିନିଟି ‘R’ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ।

• Reduce (ହ୍ରାସ): ଅନାବଶ୍ୟକ ସାମଗ୍ରୀ ଓ ସମ୍ପଦର ବ୍ୟବହାର କମାଇବା।
• Reuse (ପୁନଃବ୍ୟବହାର): ଗୋଟିଏ ବସ୍ତୁକୁ ସମ୍ଭବ ହେଲେ ପୁନର୍ବାର ବ୍ୟବହାର କରିବା।
• Recycle (ପୁନଃଚକ୍ରଣ): ବ୍ୟବହୃତ ସାମଗ୍ରୀକୁ ପ୍ରକ୍ରିୟାକରଣ କରି ନୂଆ ସାମଗ୍ରୀ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିବା।

ଏହି ତିନୋଟି ନୀତି ଅନୁସରଣ କଲେ ବର୍ଜ୍ୟବସ୍ତୁର ପରିମାଣ କମିବ ଏବଂ ପ୍ରାକୃତିକ ସମ୍ପଦର ସୁରକ୍ଷା ହେବ।

୧୦. ପ୍ରଦୂଷଣ ନିୟନ୍ତ୍ରଣରେ ନାଗରିକଙ୍କ ଭୂମିକା

ପରିବେଶ ସୁରକ୍ଷା କେବଳ ସରକାରଙ୍କ ଦାୟିତ୍ୱ ନୁହେଁ। ପ୍ରତ୍ୟେକ ନାଗରିକଙ୍କର ଏଥିରେ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଭୂମିକା ରହିଛି।

ପ୍ରତ୍ୟେକ ବ୍ୟକ୍ତି ନିଜ ଘର, ଗାଁ, ସହର ଓ ଆଖପାଖ ପରିବେଶକୁ ସଫା ରଖିବା ଉଚିତ। ରାସ୍ତାରେ ଆବର୍ଜନା ନ ପକାଇବା, ଗଛ ଲଗାଇବା, ଜଳ ଓ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ଅପଚୟ ନକରିବା ଏବଂ ପ୍ଲାଷ୍ଟିକ୍ ବ୍ୟବହାର କମାଇବା ଆମର ଦୈନନ୍ଦିନ ଅଭ୍ୟାସ ହେବା ଦରକାର।

ଛାତ୍ରଛାତ୍ରୀମାନେ ବିଦ୍ୟାଳୟରେ ପରିବେଶ କ୍ଲବ୍ ଗଠନ କରି ବୃକ୍ଷରୋପଣ, ସ୍ୱଚ୍ଛତା ଅଭିଯାନ ଓ ସଚେତନତା କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ କରିପାରିବେ। ଗଣମାଧ୍ୟମ ଓ ସାମାଜିକ ଗଣମାଧ୍ୟମ ମାଧ୍ୟମରେ ପରିବେଶ ସମ୍ପର୍କିତ ସଠିକ୍ ସୂଚନା ପ୍ରଚାର କରାଯାଇପାରିବ।

ଆମେ ମନେ ରଖିବା ଉଚିତ ଯେ ଛୋଟ ଛୋଟ ପଦକ୍ଷେପ ମିଳିତ ଭାବରେ ବଡ଼ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଆଣିପାରେ। ତେଣୁ ପ୍ରତ୍ୟେକ ନାଗରିକ ପରିବେଶ ସୁରକ୍ଷାକୁ ନିଜର ଦୈନନ୍ଦିନ ଜୀବନର ଏକ ଅଂଶ କରିବା ଆବଶ୍ୟକ।

୧୧. ଦୀର୍ଘସ୍ଥାୟୀ ବିକାଶ ଓ ପ୍ରଦୂଷଣ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ

ବିକାଶ ଏକ ଦେଶ ପାଇଁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆବଶ୍ୟକ। କିନ୍ତୁ ବିକାଶ ନାମରେ ପ୍ରକୃତିକୁ ଧ୍ୱଂସ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ। ଏପରି ବିକାଶ, ଯାହା ବର୍ତ୍ତମାନର ଆବଶ୍ୟକତା ପୂରଣ କରିବା ସହ ଭବିଷ୍ୟତ ପିଢ଼ିର ଆବଶ୍ୟକତା ପୂରଣ କରିବାର କ୍ଷମତାକୁ ନଷ୍ଟ କରେ ନାହିଁ, ତାହାକୁ ଦୀର୍ଘସ୍ଥାୟୀ ବିକାଶ କୁହାଯାଏ।

ଦୀର୍ଘସ୍ଥାୟୀ ବିକାଶ ପାଇଁ ପରିବେଶ ଅନୁକୂଳ ଶିଳ୍ପ, ସ୍ୱଚ୍ଛ ଶକ୍ତି, ଜଳ ସଂରକ୍ଷଣ, ଜୈବିକ କୃଷି, ସାର୍ବଜନୀନ ପରିବହନ ଓ ବର୍ଜ୍ୟବସ୍ତୁର ପୁନଃଚକ୍ରଣକୁ ପ୍ରୋତ୍ସାହନ ଦେବା ଆବଶ୍ୟକ।

ସରକାର, ଶିଳ୍ପ ସଂସ୍ଥା, ବୈଜ୍ଞାନିକ, ସାମାଜିକ ସଂଗଠନ ଓ ସାଧାରଣ ନାଗରିକ ଏକାଠି କାମ କଲେ ଅର୍ଥନୈତିକ ବିକାଶ ସହ ପରିବେଶର ସୁରକ୍ଷା ମଧ୍ୟ ସମ୍ଭବ ହୋଇପାରିବ।

୧୨. ଉପସଂହାର

ପ୍ରଦୂଷଣ ଆଜି ମାନବ ସଭ୍ୟତା ସମ୍ମୁଖରେ ଥିବା ଏକ ବଡ଼ ଆହ୍ୱାନ। ଏହା ମଣିଷର ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ, ପ୍ରକୃତିର ସନ୍ତୁଳନ, ଜୀବବିବିଧତା ଓ ଭବିଷ୍ୟତ ପିଢ଼ିର ଜୀବନକୁ ପ୍ରଭାବିତ କରୁଛି। ଯଦି ଆମେ ଏବେଠାରୁ ସଚେତନ ନହେବା, ତେବେ ଆଗାମୀ ଦିନରେ ଏହାର ପରିଣାମ ଆହୁରି ଭୟଙ୍କର ହୋଇପାରେ।

ପ୍ରଦୂଷଣ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ପାଇଁ ସରକାରୀ ଆଇନ, ବୈଜ୍ଞାନିକ ପ୍ରଯୁକ୍ତି ଓ ଉନ୍ନତ ଯୋଜନା ଯେତିକି ଆବଶ୍ୟକ, ସାଧାରଣ ଲୋକଙ୍କ ସଚେତନତା ଓ ଦାୟିତ୍ୱବୋଧ ମଧ୍ୟ ସେତିକି ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ। ପ୍ରତ୍ୟେକ ବ୍ୟକ୍ତି ନିଜ ଜୀବନରେ ପରିବେଶ ଅନୁକୂଳ ଅଭ୍ୟାସ ଗ୍ରହଣ କଲେ ଏକ ସୁସ୍ଥ ଓ ସୁନ୍ଦର ପରିବେଶ ଗଢ଼ିବା ସମ୍ଭବ।

ଆମେ ସମସ୍ତେ ମନେ ରଖିବା ଉଚିତ ଯେ ପୃଥିବୀ କେବଳ ମଣିଷର ସମ୍ପତ୍ତି ନୁହେଁ; ଏହା ସମସ୍ତ ଜୀବଜଗତର ଘର। ତେଣୁ ପ୍ରକୃତିକୁ ସୁରକ୍ଷା କରିବା ଅର୍ଥ ନିଜ ଜୀବନକୁ ସୁରକ୍ଷା କରିବା।

ଆସନ୍ତୁ, ଆମେ ସମସ୍ତେ ଶପଥ ନେବା—ପରିବେଶକୁ ପ୍ରଦୂଷିତ କରିବା ନାହିଁ, ଅନ୍ୟମାନଙ୍କୁ ପ୍ରଦୂଷଣରୁ ଦୂରେଇ ରହିବାକୁ ସଚେତନ କରିବା ଏବଂ ଏକ ସ୍ୱଚ୍ଛ, ସୁସ୍ଥ ଓ ସବୁଜ ପୃଥିବୀ ଗଢ଼ିବାରେ ନିଜର ଯୋଗଦାନ ଦେବା।

୧. ସଂଜ୍ଞା: ପ୍ରଦୂଷଣର ଅର୍ଥ ଓ ପ୍ରକାର।
୨. କାରଣ: ଶିଳ୍ପାୟନ, ସହରୀକରଣ, ଜନସଂଖ୍ୟା ବୃଦ୍ଧି ଓ ବନନାଶ।
୩. ପ୍ରଭାବ: ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ସମସ୍ୟା, ଜଳବାୟୁ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଓ ଜୀବବିବିଧତାର ହ୍ରାସ।
୪. ଓଡ଼ିଶାର ଉଦାହରଣ: ତାଳଚେର, ଅନୁଗୁଳ, ଝାରସୁଗୁଡ଼ା ଓ ସହରାଞ୍ଚଳର ପ୍ରଦୂଷଣ ସମସ୍ୟା।
୫. ଆଇନ: ଜଳ ଆଇନ, ୧୯୭୪; ବାୟୁ ଆଇନ, ୧୯୮୧; ପରିବେଶ ସୁରକ୍ଷା ଆଇନ, ୧୯୮୬।
୬. ସମାଧାନ: ବୃକ୍ଷରୋପଣ, ସ୍ୱଚ୍ଛ ଶକ୍ତି, ବର୍ଜ୍ୟବସ୍ତୁ ପରିଚାଳନା ଓ ଜନସଚେତନତା।
୭. ଉପସଂହାର: ସରକାର, ଶିଳ୍ପ ଓ ନାଗରିକଙ୍କ ମିଳିତ ଦାୟିତ୍ୱ।

ପରୀକ୍ଷା ଟିପ୍ସ: OAS ମୁଖ୍ୟ ପରୀକ୍ଷା ପାଇଁ ରଚନା ଲେଖିବାବେଳେ ଉପକ୍ରମ, ମୁଖ୍ୟ ଆଲୋଚନା, ଉଦାହରଣ, ସମାଧାନ ଓ ଉପସଂହାରକୁ ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବରେ ଉପସ୍ଥାପନ କରନ୍ତୁ। ସମ୍ଭବ ହେଲେ ଓଡ଼ିଶାର ଉଦାହରଣ ଓ ପ୍ରାସଙ୍ଗିକ ପରିବେଶ ଆଇନ ଯୋଡ଼ନ୍ତୁ।